DE TÜINBOirW'. 109 



De kruistogten oefenden mede een allergelukkigsten invloed op de 

 ontwikkeling der oudste kunst, want de kruisvaarders bragten onder- 

 scheiden vreemde gewassen herwaarts, 't Is twijfelachtig , of wij den 

 boekweit, in het fransch hlé sarrasin geheeten, aan hen te danken hebben; 

 maar zeer zeker de stokroos , gedurende eeuwen de voorlooper van de 

 dahlia. De anjelier zijn wij er mede aan verpligt , want toen de heilige 

 LODEWijK in 1270 met dertigduizend man naar Tunis trok en de troepen 

 van KAEEL VAN ANJOU aldaar door de pest werden aangetast , ontdekte hij 

 op de Afrikaansche vlakte een bloeme Gods , die den zieken alras tot 

 medicijn verstrekte. Die bloeme Gods was de anjelier, sedert, en geen 

 wonder, hoog door Frankrijk geëerd. Filip de goede en alle andere 

 vorsten van het Bourgondische huis werden afgebeeld met een anjelier 

 in de hand. Zij was alzoo eene koningsbloem geworden. 



Ook de leliën vermenigvuldigden zich tijdens de kruistogten , terwijl 

 een aantal andere Oostersche bloemen werden ingevoerd. 



PiEEKE DE CEESSENTYS , lid vau den senaat te Boulogne en aldaar in 

 1230 geboren, wordt de hersteller van den tuinbouw in Vlaanderen ge- 

 noemd. Na een dertigjarige buitenlandsche reis schreef hij een werk over de 

 Landhuishoudkunde en droeg dit op aan kaeel n van Napels en Sicilië. 

 Een geheel hoofdstuk was gewijd aan de beschrijving van tuinen , die 

 hij klassificeerde in die van de armen , de gegoeden en die van vorsten. 

 De kostbaarheid der laatsten werd verhoogd door diergaarden en volières , 

 naar de manier van xeexes. 



Die klassificatie naar de onderhoudskosten toont aan , dat de tuin- 

 bouw in de dertiende eeuw weder herleefde. 



Ook de Arabische botanie, uit Perzië herkomstig, herbloeide mede 

 en zocht heinde en ver hare huishoudelijke en genezende kruiden te 

 verspreiden. Bloemisterijen waren minder gezocht ; de oude florafeesten 

 waren voorbij. Doch in de vijftiende eeuw beproefde clemens isaueis ze 

 weder te herstellen door te Toulouse eene vereeniging tot bevordering van 

 den tuinbouw tot stand te brengen. Daaruit ontstond van zelf een feest- 

 dag , die de leden te zamen bragt. En die feestdag kenmerkte zich door 

 matigheid en ingetogenheid. Gouden violen , zilveren eglantieren , 

 amaranthen , lelie- of goudsbloemen van hetzelfde metaal bekroonden 

 vooruitgang en dichtwerken. 



V. HUMBOLDT stclt ook in dezen tijd de toepassing van bronnen met 

 warm water om den plantengToei te bevorderen , een toepassing , waaruit 



