110 DE TUINBOt^^^ 



welhaast de broeikassen geboren werden , dat althans het denkbeeld daar- 

 toe rijpen deed. De gebroeders zeni verklaren , dat zij op hunne reis door 

 Groen- en IJsland, alwaar zij van 1388 tot 1404 vertoefden, in den 

 met sneeuw overdekten kloostertuin van St. Thomas bronnen van 

 warm water hadden aangetroffen , die den grond koesterden. 



Dat kleine oorzaken groote gevolgen hebben , leert de geschiedenis 

 van alle uitvindingen. 



Zoo werd , naar men vroeger meende , een weinig zwavel , houts- 

 kool en salpeter in de handen van een Freibergschen minnebroeder, 

 Baethold schwaetz , het buskruid, dat het leenstelsel met zijn geharnaste 

 ridders stond te vernietigen. 



Een gisting van zetmeel doet den alcohol ontstaan , die allengs van 

 onbegrijpelijke waarde wordt voor kunsten en wetenschappen. 



Het strijken van een stalen naald op een magneet stelt den mensch 

 eerlang in staat de zee te beploegen en een cheistophoeus coltjmbus 

 eene wereld te ontdekken. Buskruid en alcohol zijn uitvindingen der 

 veertiende eeuw. De universiteiten , waar alle wetenschappen werden 

 onderwezen , de bedelmonnik-orden , die goeddeels zich aan het onder- 

 wijs hadden gewijd , ontstonden terzelfder tijd en deden hun lichtstralen 

 over de gansche menschheid stroomen. 



De vijftiende eeuw was niet minder grootsch. In zand gevallen 

 letters riepen de boekdrukkunst in het aanzijn, het magtigste bolwerk , 

 dat ooit 's menschen geest opwerpen kon tegen domheid en despotismus , 

 en sedert baande de beschaving , haar fakkel ontstekend aan oude plan- 

 tenvezelen , een weinig olie en roet , zich allerwege een pad. De 

 bijna gelijktijdig geboren graveerstift baart nieuwe bronnen van onder- 

 wijs en verlichting en voegt der natuurwetenschap een krachtigen helper 

 toe , doordien zij zijn wonderen aanschouwelijk maakt. 



De inneming van Konstantinopel werpt het westen de intellectuele 

 schatten van het oud Byzantium toe en de boekdrukkunst verspreidt 

 ze duizendvoudig. 



Een nieuwe weg langs de Kaap de Goede Hoop wordt door een 

 VASCo DE GAMA iu 1497 naar Indië gebaand, terwijl vijfjaren vroeger 

 Amerika uit zee was opgedoemd en een vierde deel schonk aan eene 

 wereld , die met rasse schreden een nieuw tijdvak tegentrad , en een 

 gansche omkeering was voorbereid. 



Staatkunde , handel en nijverheid zijn met grootsche verwachtingen 

 vervuld , door nieuwe hoop bezield. 



