112 DE TUINBOUW. 



De natuurminnende kakel y onderhield eene diergaarde, beoefende 

 de zoölogie benevens de horticultuur en naturaliseerde ten onzent de 

 Tagetis , eene Amerikaansche plant door hem in Tunis aangetroffen. 



De handel voerde nu hoe langs zoo meer buitenlandsche gewassen aan 

 en bloemen even schitterend van kleurenpracht als liefelijk van geur. 

 De voornaamste der laatsten was en bleef de tulp , aangevoerd door 

 BUSBECKE DE COMMUNES , om eerlang de onschuldige oorzaak te worden van 

 een hartstogt, die gedurende een gansche eeuw den mensch met waan- 

 zin bedreigde. 



De groothertog van Toscane , cosmus i, legde te Pisa in 1543 den eersten 

 hortus aan, de Yenetiaansche republiek te Padua in 1545 den tweeden, en 

 in 1556 bezat ook Florence er een, waarvan de Vlaming jozef goeden - 

 HUYZEN , ook genaamd benin casa of casabona , directeur is geweest. 



In 1568 bezat ook Leiden haar botanischen tuin , maar reeds be- 

 proefden de verschillende hoogleeraren , vorsten en gegoeden in parti- 

 kulieren grond zeldzame gewassen te kweeken. de l'escluse trof er te 

 Weenen en te Antwerpen aan. 



Zekere peter coudenbeeg had reeds meer dan vierhonderd zeldzame ge- 

 wassen vóór 1560 te Borgerhout in België verzameld. Coenraad gesner , 

 DE l' obel en andere beroemde geleerden gingen ze bestuderen en von- 

 den er den drakenbloedboom , den dadel en andere gewassen , die be- 

 paald een warm klimaat behoefden. 



't Is wel te bejammeren, dat de voorschriften, waarnaar coudenberg 

 ze kweekte , verloren zijn gegaan. Toch kunnen wij den oorsprong 

 der oranjerien uit denzelfden tijd afleiden. 



In 1646 onderscheidde zich een Gentsch schepen, willem van blaséres , 

 onder alle beoefenaars van den tuinbouw van dat tijdvak , door zijn 

 methode om oranje- en andere boomen en planten voor koude te vrijwaren. 

 Hij verwarmde ze door Luiksche kagchels , en ferrari schreef te Eome 

 een werk , onder den titel van Sesperiden , om blaséres' methode alom 

 ingang te doen vinden. Nog maar luttel tij ds en het glazen huis , de 

 volmaakte oranjerie, is in aanbouw. Althans België en Holland bezit- 

 ten ze reeds in de zeventiende eeuw. 



Y. humboldt schrijft daaraan echter een veel hoogeren ouderdom toe , 

 daar er reeds een soort oranjerie moet bestaan hebben tijdens albert 

 DE GR00TE in 1 246 ter cere van willem van Holland binnen Keulen een 

 feest gaf. Indien dit zoo geweest ware , dan zouden de oranjerien 



