DE IJS VORMING. 125 



ijs blijven , maar na stil weder is een storm van eenige uren genoeg- 

 zaam om zelfs dan , als er eene zachtere temperatuur is aangevangen , 

 een zeebogt met een dik , van den zeebodem omhoog gestegen ijsdek 

 van kleine , ronde , schotelvormige stukken te overtrekken , die spoedig 

 tot een zamenhangend ijsveld zamen vriezen. Daardoor zijn vele onge- 

 lukken veroorzaakt geworden , terwijl visschersbooten , die op de opene 

 zeevlakte uitroeiden , plotselijk van zulke kleine ijsstukken geboeid 

 werden , die zoo digt over elkander lagen , dat men in weerwil van het 

 dreigend levensgevaar niet in staat was de boot slechts tot aan den 

 naauwelijks eenige duizend ellen verwijderden oever te brengen. Menig 

 zeilschip is , terwijl het op zulk een fjord kruiste , zoozeer beijsd ge- 

 worden , dat het zich genoodzaakt gezien heeft zijne reis te staken en 

 in de nabijheid eene winterhaven te zoeken. 



Ook in stroomende zoete wateren vormt zich nu en dan eene over- 

 verkoelde waterlaag , die niet op de oppervlakte blijft , maar door den 

 stroom naar den bodem der rivier wordt gedreven. Op plaatsen , waar 

 de rivier sterker stroomt en de beweging van het water wegen^ de 

 oneffenheden in de rivierbedding minder regelmatig is , gaat deze water- 

 laag tot ijs over, 't welk zich op den bodem der rivier in zoo groote 

 massas nederzet , dat het , als het naar de oppervlakte omhoog stijgt , 

 groote steenen en andere voorwerpen met zich wegdraagt. Somtijds 

 wordt het geheele rivierbed door zulk eene grondijs- vorming ver- 

 sperd. Zoo werd in het jaar 1720 de waterval bij Trollhattan in de 

 Göta-Elf negen dagen lang door het grondijs zoo volkomen verstopt , 

 dat eene groote overstrooming plaats had en in de Motala-rivier moeten 

 zware overstroomingen zeer dikwijls door zulk eene oorzaak zijn 

 teweeggebragt. 



Het is hoogst waarschijnlijk , dat deze vorstverschijnselen in de pool- 

 streken wegens de sterkere koude en het grooter zoutgehalte des waters 

 zich nog in veel sterkeren graad vertoonen. Het is echter bekend , 

 dat de zeevaarders aan de kusten van Groenland en Labrador groote 

 ijsbergen ontmoeten. Zulk een ijsberg bevat dikwijls vele honderd mil- 

 lioenen kubieke voeten ijs en zoude eene hoogte van 1000 voet hebben, 

 als hij aan land werd gebragt. Wel heeft men de eerste oorzaak van 

 het ontstaan dezer ijsbergen in de ontzaggelijke gletschers te zoeken , 

 welke aan de Groenlandsche kusten in de zee afzakken. Doch deze 

 van de gletschers los gescheurde ijsblokken maken slechts de kern der 



