206 OVEE DE BEEEIDING VAN KET HOUT. TEGEN BEDEEP. 



In een brief van den 14den Nov. 1732 uit 's Hage wordt gezegd, 

 dat Amsterdam zijn ondergang nabij is , vermits alle heipalen door den 

 paalworm doorknaagd zijn , weshalve al het kostbare huisraad en alle 

 koopmansgoederen worden opgeruimd en de kooplieden beginnen te 

 vlugten ; de bewoners van 200 groote vlekken en dorpen door de Staten- 

 Greneraal zijn uitgenoodigd hunne woonplaats te verlaten. 



De Berner Zeitung zegt : dagelijks werken 6000 man aan de geheel 

 vernietigde dijken , die de worm heeft uitgehold , wiens kop zoo hard 

 is , dat men hem met geen hamer kan stuk slaan. 



De blijkbare overdrijving en verwarring van denkbeelden in boven- 

 staande berigten daarlatende , blijken er toch de groote angst en belang- 

 rijke uitgaven uit , die de aangerigte verwoestingen na zich sleepten. 

 De jaren 1770, 1827, 58 en 59 getuigden van groote schade door den 

 paalworm berokkend. Vandaar de bemoeijingen der Akademie , die in 

 1858 eene commissie uit haar midden benoemde om de zaak te onder- 

 zoeken en middelen van beteugeling op te sporen. Met de grootste 

 zorg werd door haar alles verzameld , wat licht kon verspreiden over 

 het onderwerp harer nasporingen. Yeelvuldige en naauwkeurige onder- 

 zoekingen , raadpleging van alle bescheiden , die op de zaak betrekking 

 hadden , talrijke en met zorg genomen proeven , alles werd in het werk 

 gesteld om tot volledige kennis te geraken. Trouwens de zamenstelling 

 der commissie liet niets anders verwachten. 



Aan het 5de van hare belangrijke verslagen, in 1864 uitgebragt, 

 ontleenen wij de volgende woorden : 



De commissie verklaart : „ dat onder al de verschillende , door haar 

 onderzochte middelen er slechts één is , hetwelk met groote waarschijn- 

 lijkheid een waar behoedmiddel tegen de verwoesting doo,r den paalworm 

 kan worden genoemd , namelijk de kreosootolie , doch dat bij het gebruik 

 van dit middel op de hoedanigheid der kreosootolie , op de wijze , waarop 

 het hout daarmede doortrokken wordt en eindelijk op de soort van het 

 hout, die men aan de kreosotering onderwerpt, moet worden gelet." 

 De drie zaken in de laatste woorden genoemd mogen wel in het oog 

 gehouden worden bij de beoordeeling van de uitkomsten van elke 

 houtbereiding. 



Aangaande de hoedanigheid der kreosootolie moge het volgende nog 

 worden vermeld. Bethell had voor eenige jaren aangenomen de leve- 

 ring van partijen kreosootolie aan eene Duitsche spoorwegmaatschappij 



