228 HET STEENKOLEN-TIJDPEEK. 



en stoomscliepen verwijderd , met één woord , de wereld zonder steen- 

 kool , wat zou er van worden , of liever , wat was zij geworden zonder 

 de nooit volprezen kool ? 



Het is dus wel zeer de moeite waard , dat wij eenige oogenblikken 

 aan de overdenking dezer stof toewijden. Van waar kwam deze stof 

 tot ons ? In grooten voorraad is zij voorhanden. De eerste honderd- 

 duizend jaren behoeven , zelfs bij vele malen verdubbeld gebruik , geen 

 uitputting te vreezen van de thans bekende magazijnen. Het mikros- 

 koop haalt er de elementen der plantenwereld uit te voorschijn , de 

 scheikundige analyse insgelijks , onzer aller ervaring wettigt dit oordeel. 

 De wanden van 't steenkolen-bergwerk vormen berceaux van allerlei 

 loof; fossiele boomstammen spreken luide hetzelfde getuigenis uit. 



Voorwereldlijke bosschen rijzen reeds op voor onzen geest en met niet 

 minder heimwee dan de geschiedvorscher terug wil spoeden naar den 

 ouden tijd van den spitsbogenstijl , naar de holle gewelven der 

 gothische zalen , hijgt onze ziel naar de donkere wouden en het aloude 

 mostapeet van het steenkolentijdperk, Welke methode echter te volgen 

 om hier den regten weg in te slaan ? De methode , die de geologie in 

 alles volgt , t. w. van het thans waargenomene en bestaande te be- 

 sluiten tot vroegere toestanden. 



En juist deze methode , die de eenig rationele is , vindt naar het 

 schijnt bij sommigen tegenwerping. „Hoe," zeggen deze, „wil men 

 het bestaande als basis aannemen voor vroegere toestanden ? Wie ver- 

 zekert u , dat er in den ouden tijd , waarvan gij geologen gewaagt , niet 

 geheel andere toestanden en wetten heerschten?" 



Juist om deze tegenwerping te ontzenuwen heb ik het onderwerp 

 van deze beschouwing bijzonder geschikt geacht. Laten wij zien, welken 

 grond de tegenwerping heeft. Ik moet vooreerst aannemen , dat de 

 partij gronden heeft voor het tegendeel. Gaarne zou ik ze leeren 

 kennen. Ik stel dan de vraag : uit welke gegevens leidt gij af , dat 

 de natuur vroeger door andere wetten beheerscht werd dan thans ? 

 Tot het geven van een antwoord op deze vraag zal men zich onmagtig 

 gevoelen. Welnu ! als er dan geene gegevens zijn voor de hypothese , 

 dat de toestanden vroeger anders waren dan in den tegenwoordigen tijd , 

 dan vervalt elk regt tot de hypothese ; ten tweede : het op zichzelf 

 zoo rationele gevoelen , dat de natuur zichzelve in haar wetten en wer- 

 kingen gelijk gebleven is, krijgt daardoor steun; ja zonder bewijs voor 



