HET STEENKOLEN-TIJDPEKK. 229 



het tegendeel , mag dit tegendeel in de verte niet verondersteld worden. 

 Ten derde : wanneer men daarentegen bewijzen weet aan te voeren 

 voor de meening , dat de vroegere toestanden gelijk waren aan de 

 hedendaagsche , dan is de aanneming van dat beginsel verzekerd. De 

 geologie is geheel de wetenschap der ervaring en moet met betrekking 

 tot nog duistere punten zulks meer en meer worden. Zij gaat uit 

 van het hedendaagsche , van het bestaande , om tot de verklaring van 

 vroegere feiten te komen ; maar als men zich nu voorstelt , dat de 

 geologie den vroegeren tijd met den tegenwoordigen identisch houdt, 

 bedriegt men zich zeer. Juist de geologie is daar om te bewijzen , 

 dat vroegere perioden hemelsbreed van de tegenwoordige verschilden , 

 en dit beweren wordt door de tegenpartij , die zich in dezen niet 

 gelijk blijft , van ouds af hard gevallen. Maar de geologie legt bij de 

 vroegere werkingen — ofschoon vaak op grootscher schaal — dezelfde 

 oorzaken ten grond als bij de hedendaagsche, en deze meening wordt 

 door de feiten op alle mogelijke wijzen bevestigd. 



Het is mijn doel niet dit opstel uitsluitend aan de bestrijding van 

 de tegenstanders der geologie en der geologische gevolgtrekkingen te 

 wijden , maar slechts in den loop er van daadzaken tot mijn onderwerp 

 betrekking hebbende aan te voeren , die zeer geschikt zijn om de oogen 

 te openen van de zoodanigen , die zich in het standpunt der geologie 

 niet kunnen vinden. 



Bepalen wij ons, in de eerste plaats tot de geschiedenis eener met de 

 steenkolen analoge brandstof, de turf. 



Er bestaan twee soorten van turf, de ligte of lange turf en de 

 harde of sponturf, ook wel baggerturf geheeten. De eerste heeft zijn 

 oorsprong in de Jiooge , de andere in de lage veenen. 



Eene laag veen vereischt voor zijne wording een stilstaand, ondiep water. 

 Yerschillende soorten van waterplanten groeijen in den slijkerigen bodem , 

 verheffen zich boven den lagen waterspiegel , sterven af en , door 't water 

 voor den vernielenden adem der dampkringslucht beschut, ondergaan 

 die gestorven plantendeelen een begin van verrotting. Daardoor wordt 

 de bodem van den plas allengs opgehoogd , vormt een sponsachtigen koek , 

 die door zijne ligtheid eindelijk op de oppervlakte des waters komt 

 drijven. Op dit eilandje begint thans een welig moerasgewas te gedijen , 

 en zoo wordt, door den groei van 't eene geslacht op de overblijfselen van 

 het andere, die koek steeds grooter van omvang en dikte, terwijl de vochtige 



