230 HET STEENKOLEN-TIJDPERK. 



sponsachtige massa de algeheele ontleding van 't gestorvene tegenhoudt. 

 Somwijle tl erlangt dat eilandje stevigheid genoeg om zelfs hoorn vee te 

 dragen , dat dan met instinktmatig heleid de minder vaste plaatsen weet 

 te vermijden , of de landman weet er als hooiland op andere wijze partij 

 van te trekken. Soms gaat door het onderzinken der soortelijk te zwaar 

 geworden massa de nieuwe grond weder verloren , maar in elk geval 

 blijft na een tal van jaren weinig of niets meer van den oorspronkelij- 

 ken poel over , die zich opgevuld heeft met eene zwarte , uit half ver- 

 gane plantendeelen gevormde massa , die de steek- of sponturf of 

 harde turf oplevert. 



De vorming van hoog veen is wel in den aard der zaak dezelfde , 

 maar gaat eenigszins anders in zijn werk. Hier zijn 't geen water- 

 planten , maar boomen en mossoorten , die bij voorkeur in de schaduw 

 der bosschen ontkiemen , waaraan het veen zijn ontstaan heeft te danken. 

 In ons land en werelddeel heeft men geene gelegenheid meer die 

 veenvorming uit bosschen gade te slaan. In Amerika daarentegen , 

 waar nog natuurlijke bosschen zijn, die sinds hun ontstaan nog door 

 geen menschenhand werden getroffen, in Amerika' s maagdelijke , onge- 

 repte wouden , gelijk men ze wel eens om bovengenoemde oorzaak 

 noemt, vindt men nog die veenvorming in vollen gang. Jaar in, jaar 

 uit laten de boomen hunne bladeren vallen. Deze met de afgerukte 

 twijgen vormen eerst een vruchtbaren humus of teelaarde, die door 

 overmaat van vocht , waaraan deze steeds rijk is , Ijet vergaan van een 

 volgend geslacht tegenhoudt, dat dan halverwege op den trap der ver- 

 weering of verrotting blijft stilstaan en alzoo veen vormt. Jaar op 

 jaar wordt die veenlaag dikker, maar begraaft dan ook jaar op jaar de 

 wortels der boschboomen steeds dieper in het veen. Dit veen levert 

 door zijn zuurheid ongunstige voorwaarden op voor het verder voortbe- 

 staan van zoodanig bosch. Eerst verdwijnt het kreupelhout , later ook 

 de hoogopgaande boomen , mossoorten , die thans een aanzienlijk deel 

 in de verdere veenvorming uitmaken , vervangen het gestorvene , later 

 komt ook de heideplant en het voormalige bosch is overgegaan in eene 

 dorre heivlakte , rustende op eene meer of minder dikke laag veen. 

 De stormwind gierde evenwel somtijds door dat bosch , rukte boom bij 

 boom omver of velde geheele plekken door zijn alvermogen. In meest alle 

 veenen vindt men overvloed van zoodanige ten onder gegane bosschen 

 als kienhout aanwezig. Dat hout blijft eeuwen lang bewaard , want 



