236 HET STEENKOLEN-TIJDPEEK, 



aan den dag komt, heeft eene lengte van 225, eene breedte van 100 

 mijlen en eene oppervlakte van 14000 D Eng. mijlen. 



Van waar toch , vraagt men misschien , die boven elkaar lig- 

 gende beddingen van brandstof en de daar tusschen liggende veel 

 malen dikkere lei- en zandsteenbanken ? De betrekkelijke dunheid der 

 koollagen kan geen verwondering baren, als men bedenkt, dat de 

 plantenmassa door den geweldigen druk werd ineengeperst , terwijl de 

 scheikundige omzetting eerst of daarna het volumen ook had vermin- 

 derd. De tusschen liggende lei- en zandsteenlagen konden echter niet 

 in die mate worden zamengeperst , zoodat deze veel meer de oorspron- 

 kelijke dikte moesten behouden. Van welken oorsprong zij echter zijn , 

 is niet moeijelijk te gissen , als men bedenkt , dat lei niets anders is dan 

 verharde leem of klei. Het voornaamste bestanddeel van beiden is 

 kiezelzure aluinaarde , 't verweeringsprodukt van den veldspaat. Van 

 hier, dat de leilagen hier en daar in aluinleijen zijn overgegaan; zij 

 behoefden daartoe trouwens slechts op geschikte wijze hun kiezelzuur 

 voor zwavelzuur te verwisselen. 



Bosschen worden herhaalde malen geteisterd door stormen ; dit 

 gold ook van de bosschen der voorwereld, de veenbosschen , die den 

 grondslag voor de steenkool vormden. De boomen werden uit den 

 grond gerukt , de rivieren , die door deze veenbosschen kronkelden , 

 traden buiten hare oevers en overstelpten het omgewaaide bosch met 

 zand of klei, al naar den aard der stof, die deze stroomen meevoerden. 

 Dat zulks vroeger kan geschied zijn, blijkt uit de omstandigheid, dat 

 wij zulks heden nog zien geschieden in de Amerikaansche bosschen. 

 Het bosch behoefde echter vooraf geenszins omgewaaid te zijn , ook op 

 andere tijden kon het rivierwater dezelfde uitwerking hebben , met dit 

 onderscheid , dat de boomen nu min of meer diep , terwijl zij in de 

 onderlaag 'bleven wortelen, in overeind staande houding door het omrin- 

 gende slijk en zand werden overstelpt , tot eindelijk de massa te dik 

 werd , de levenskracht uitgedoofd en deze gebeurtenis na eeuwen 

 zich zou verraden aan de loodregte rigting dier boomstammen op de 

 zandsteenlagen , ofschoon deze ook later opgeheven en in anderen stand 

 tot den horizon werden gebragt. Die boomstammen behoorden tot 

 planten-familiën , die een week merg bezitten , weshalve zij zoodanig 

 zijn zamch gedrukt , dat sommige nog slechts papierdikte bezitten , of het 

 inwendige is opgevuld met lei- en zandsteenmassa's, die na den dood 



