HET STEENKOLEN-TIJDPEEK. 237 



van den stam en het uitvallen van het merg in het inwendige drongen. 

 Somtijds zijn deze stammen geheel in sideriet omgezet, vanwaar de 

 benaming van ijzermannen. (Saarbrück). 



Daar vele dier stammen nog op hunne wortels staan , welke bij deze 

 boomsoorten zich ligt laten afscheiden , is dit een bewijs voor de 

 stelling , dat zij , t. w. de boomstammen , daar ter plaatse eens groeiden 

 en niet herwaarts werden vervoerd. 



Een groot aantal steenkoolbosschen zijn echter aan den mond van 

 groote rivieren ontstaan , nabij het zeestrand. Daar vormen zich nog 

 heden ten dage lagunen, dat zijn moerassige streken met digt houtge- 

 was bezet, eene menigte boscheilandjes, door rivierarmen van elkander 

 gescheiden , eene delta , door water doorsneden ; tallooze malen over- 

 stroomt de vloed deze boschrijke streken , zand en slijk bedekken het 

 moeras- en struikgewas. Eene nieuwe vegetatie groeit op dien vrucht- 

 baren bodem om hetzelfde lot eeuwen achter eeuwen te ondergaan. Al 

 naardat de plantengroei door langere of kortere tijdperken van rust 

 zal zijn gekenmerkt, zullen dan ook de zich vormende veenlagen, die 

 later in steenkool overgaan , meer of minder dikte verkrijgen. Maar 

 op den natten kleibodem valt een blad of daarin zinkt een afgerukte tak , 

 het wordt overstoven met zand , dat onder anderen ook nog door de zee 

 kan worden aangevoerd bij wijze van duinvorming , of bedekt door een 

 nieuwe kleilaag; de vorm blijft bewaard ook nadat het blad of die 

 tak is vergaan, en als na millioenen jaren die leemlaag wordt opgebro- 

 ken , zal de oppervlakte der liggende , d. i. onderste laag , den eenen 

 kant , en de oppervlakte der hangende , d. i. bovenste laag den anderen 

 kant van het blad naauwkeurig in al zijn nerven en nerf vertakkingen 

 teruggeven. Dit zijn dan peteefacten of veesteenix gen , waarop wij straks 

 zullen terugkomen. Is den lezer de zaak nog niet volkomen helder , dan 

 moet ik hem opmerkzaam maken op ons eigen vaderland. Voor eene 

 groote reeks van jaren was ons gehecle land eene lagune , verborgen 

 achter een nehring of landtong , die zich wat meer westwaarts dan 

 heden, maar ongeveer in dezelfde rigting uitstrekte als de eilanden- 

 keten der IS'oordzee en de kusten van N. en Z. Holland. Daar, in 

 die lagune ontwikkelde zich een uitgestrekt moerasbosch , waaraan de 

 veenen van ons vaderland grootendeels hun ontstaan hebben te danken. 

 In 't voorbijgaan merk ik op , dat men, door de kennis dier veenen geleid , 

 de grenzen dier vóór- en na- historische bosschen zeer naauwkeurig weet 



