244 HET STEENKOLEN-TIJDPERK. 



"breidt zicli in de hoogte en breedte uit en slingert zich door elkander , 

 en in dien warrelklomp van slingers en strikken mist het oog het ver- 

 mogen om het digte struikgewas te ontraadselen. En die planten zijn 

 in het groote woudtooneel de schermen , achter en tusschen welke het 

 eeuwige spel van het dierlijk leven wordt vertoond. In het gonzend 

 rondzwerven der insekten, in hun geheimzinnig spelen in de paleizen 

 der bloemen , in de liefde , haat en moordzucht der lagere en hoogere 

 dierenwereld tot het dartelend spel der apen openbaart zich het onuit- 

 puttelijk levensdrama. De veelvuldigste schakeringen van groen , be- 

 zaaid met tintelende kleuren , die ons doen twijfelen , of zij afkom- 

 stig zijn van eene bloem of eene kapel , van een insekt of den 

 dauwdrop , geven aan de ziel den indruk eener feeën- woning. Hier 

 breedbladige bananen , ginds gevederde palmen , elders reusachtige 

 rietgewassen. 



Maar niets van dit alles in de veenbosschen der steenkolenperiode. — 

 't Is lang geleden. Deins niet terug voor den tijd. Eereken het niet bij 

 honderdduizendtallen vanjaren, maar bij millioentallen. Maar wat is dit? 

 Duizend jaren zijn bij God als één dag. Beperk de Almagt niet door eeuwen. 

 Menschen bestonden er toen nog niet. Hoe zouden ze ook hebben bestaan 

 onder een nimmer wolkenloozen hemel , in eene atmospheer van koolzuur. 

 Geen gewerveld dier van hoogere orde werd nog aanschouwd. Hun 

 leven miste den noodigen waarborg in een voldoend gehalte aan zuivere 

 zuurstof. Eene troostelooze eenzaamheid kenmerkte het steenkolenwoud , 

 eene eenzaamheid, slechts afgewisseld door het kraken der stammen en 

 het ruischen der stroomen , door den schuifelenden gang van een enkel 

 dier uit de klasse der reptielen of door het leven in de diepte der 

 wateren , misschien door de gonzende vlugt van een te vroeg geboren 

 kever ; want geen vogelengekweel galmde door het eenvormige loof , 

 het gebrul van den leeuw werd niet teruggekaatst door de echo's, 

 geen bloem ontplooide den schitterenden knop. Eenzaam is het beeld 

 van dien tijd en toch voert die tijd onze gedachten opwaarts tot Hem , 

 die de kweeker was dier wouden , niet alléén omdat in die eeuwen 

 de magazijnen werden gevormd van de stof, zonder welke ons bestaan 

 thans treurig en eenzaam zou zijn , door welke de zegeningen der be- 

 schaving over vijf werelddeelen worden verbreid, — maar ook, omdat die 

 wouden de groote zuiveraars van den dampkring moeten worden ge- 

 noemd, die het koolzuur ontbonden, de koolstof vastlegden, de 



