DE OUDERDOM DER AARDE. 305 



Inderdaad , een ruim veld ligt hier open voor allerlei gissingen, 

 't Zijn alleen relatieve tijdsbepalingen , welke de geologie vermag te 

 geven ten opzigte der jongste aardvormingen , gelijk zij b.v. wel met 

 zekerheid weet te zeggen , dat de granietvorming van veel hooger 

 ouderdom is dan de krijtformatie , zonder in staat te zijn het juiste 

 verschil in cijfers uit te drukken. "Welk eene ontzaggelijke tijdruimte 

 vereischt niet de theorie van darwin voor het ontstaan der soorten ! 

 Wat doet het er dan veel toe, of men voor het tijdstip, waarop de 

 vastgeworden aardbol voor 't eerst om zijne as draaide, eenige millioenen 

 jaren meer of minder aanneemt! 



Kan alzoo langs geologischen weg de ouderdom der aarde zelfs bij 

 benadering niet vastgesteld worden , èn omdat de veronderstellingen , 

 waarvan het onderzoek uitgaat ,^ niet altoos juist en vertrouwbaar zijn , 

 èn omdat dit onderzoek zich nog slechts tot de jongste formatiën be- 

 paalt , zoo doet zich de vraag op , of hieromtrent langs een anderen weg 

 iets met zekerheid kan worden aangenomen. Deze vraag is onlangs 

 bevestigend beantwoord door den Duitschen natuurkundige h. j. klein , 

 die in een paar artikels van het door hem geredigeerde tijdschrift „Gaea ^ 

 Natur und Leben 1868" (ook in eene afzonderlijke brochure uitgegeven) 

 onder het opschrift „ Wie viel Jahre hesteht unser JErdhalV eene getui- 

 genis mededeelt omtrent den ouderdom der aarde , waarvan eene tijds- 

 bepaling kan worden afgeleid , die in naauwkeurigheid met de astrono- 

 mische berekeningen van den afstand der vaste sterren wedijveren kan , 

 en met de gewigtsbepaling der aarde misschien gelijk staat. Ik wil 

 aan de lezers van het Album der ISTatuur den loop en het resultaat van 

 dit onderzoek in korte trekken mededeelen , zonder den ingewikkelden 

 gang der redenering overal op den voet te volgen. 



Volgens LAPLACE , den grootsten wiskundige aller tijden , bezitten de 

 wereldbollen, tot ons zonnestelsel behoorende, een gemeenschappelijken 

 oorsprong. Dit systeem , door latere ontdekkingen tot steeds hooger graad 

 van waarschijnlijkheid gebragt , wordt in den tegenwoordigen tijd alleen 

 door hen bestreden , die het niet genoegzaam kennen. Het komt hierop 

 neer. In den allereerstcn tijd , in den aanvang vormde de zon de 

 kern van eene onmetelijk groote nevel vlek , die eene buitengewone hooge 

 temperatuur bezat, en aan eene ronddraai] ende beweging van 't westen 

 naar 't oosten onderworpen was. Terwijl nu die verbazend uitgebreide 

 nevel afkoelde , had er eene langzaam toenemende verdigting plaats , en 

 1868. 20 



