DE OUDERDOM DER AARDE. 307 



"Wat het eerste betreft , heeft men bevonden , dat de duur van dag en 

 nacht binnen de laatstverstreken 2000 jaren 0,01197 secunde is toege- 

 nomen. De oorzaken dezer vertragende rondwenteling der aardq zijn 

 eensdeels gelegen in den invloed der maan op den oceaan , anderdeels in 

 den tegenstand van den de wereldruimte vullenden en alles doordringenden 

 aether. Mag nu de gevonden hoegrootheid voor den langeren omwente- 

 lingstijd der aarde als een gemiddelde waarde aangemerkt worden ? 

 Zeker. Op grond toch der ijlheid der aetherstof zoowel als van de ge- 

 wijzigde omwenteling zelve , mag men den tegenstand van den aether 

 voor constant houden. En ook het aandeel der zee in dit proces , 't welk 

 bepaald wordt door de massa en de verwijdering der maan , de halve 

 middellijn der aarde en de massa en diepte van den oceaan zelven , ver- 

 hindert niet hier eene gemiddelde waarde aan te nemen , ofschoon men 

 niet uit het oog moet verliezen , dat men langs dezen weg niet meer 

 dan eene benadering der waarheid , hoewel in vergelijking van vroeger 

 hypothesen belangrijke benadering der waarheid , verkrijgt. De slotsom 

 van al het voorafgegane is deze. Daar de oorspronkelijke omwentelings- 

 tijd der aarde nooit korter dan l'ljW uur kan geweest zijn en gemiddeld 

 20/j uur heeft bedragen , terwijl hij thans tot op 23-^^3^ uur is vertraagd , 

 en daar de gemiddelde vertraging in een tijdsbestek van 2000 jaren 0,01197 

 seconde beloopt , zoo moeten er diensvolgens nagenoeg 2000 millioen jaren 

 versfreJcen zijn , sedert zich het eerst een vaste korst om de aarde vormde. 



„Dit cijfer — dus eindigt de schrijver zijn onderzoek — drukt , ge- 

 lijk reeds met een enkel woord herinnerd werd , de waarheid slechts 

 bij benadering uit. Reeds de ontzettende lengte der verstreken tijds- 

 ruimte eischt , dat wij ons met ronde cijfers vergenoegen. Om die reden 

 voldoet ons ook een resultaat , van 't welk wij ons overtuigd kunnen 

 houden , dat het niet de helft te groot of te klein kan zijn. Onze 

 verbeelding evenmin als eenige tak der wetenschap vindt er baat bij , 

 dat wij weten , hoeveel honderd millioenen wij aan die bovengenoemde 

 duizenden nog hebben toe te voegen of daarvan af te trekken , om de 

 volkomen juiste waarheid te verkrijgen. Wel mag men het voor de 

 wetenschap en den menschelijken geest belangrijk genoeg achten , dat 

 men de waarheid zoo nabij gekomen is , als door meer genoemd cijfer 

 wordt aangeduid. 



„Hoewel wij uit het feit der afplatting der polen in verband met den 

 in snelheid afnemenden omwentelingstijd der aarde volstrekt noodwen- 



20* 



