336 TESSEL. 



beter en zorgvuldiger bediend wordt dan in vele logementen onzer groote 

 steden , meestal mislukte navolgingen uit het Pransch. — Men ont- 

 ving ons , wel is waar , met geen serenade , doch liefelijker dan mu- 

 ziek was het aanbod , ons reeds kort na onze aankomst door een 

 geboren Tesselaar (Dr. D. Htjizinga) gedaan , om ons op onze bota- 

 nische togten door het eiland te vergezellen. Aan hem en zijn broeder 

 hebben wij het voornamelijk te danken , dat Tessel ons zulk een 

 rijken buit heeft opgeleverd en onze belangstelling in zoo hooge mate 

 heeft opgewekt. 



Tessel is , evenals de overige noordelijke eilanden onzes lands , het 

 overgebleven stuk van een groote zamenhangende landstreek, die zich 

 vroeger veel verder in zee heeft uitgestrekt. Toen voor bijna negen- 

 tien eeuwen de Eomeinen onder Drusus eene sterkte op Tessel bouw- 

 den, was, volgens de overlevering, de Haaks, thans een groote zandbank, 

 ver ten westen van het eiland , niet alleen nog met Tessel vereenigd , 

 maar zelfs met een digt woud bedekt ; nog tegenwoordig vinden de 

 visschers er takken en boomstronken. Yóór de 9de eeuw was Tessel 

 met Wieringen vereenigd en vormde met een groot deel van ]^oord- 

 HoUand een graafschap of gouw , in de oudste oorkonden Tyesla genoemd , 

 ten zuiden grenzende aan Kinnem of Kennemerland. 



Het Marsdiep , dat Tessel thans van het vasteland der provincie 

 scheidt , was toen waarschijnlijk een der monden van den IJssel , even 

 als, naar mijn vermoeden, ook het IJ geweest is. 



Het zij op eens , door geweldige stormen , doch waarschijnlijk gaande 

 weg, is de Noordzee in die IJsselmonden ingebroken en heeft de Zuiderzee 

 gevormd. De eilanden zijn als brokstukken gebleven , een bewijs 

 dat zij op steviger voet rusten dan het daarom gelegen land. Tessel 

 en Wieringen althans Mjn gedeeltelijk diluviaal en wijken in dit opzigt 

 van het noordelijke vasteland der provincie af, ja, naderen in hunne 

 physionomie 'meer tot het oosten des lands en zelfs tot de diluviale gron- 

 den van Oostfriesland. Ook de plantengroei zal ons hetzelfde leeren. 



Die geweldige veranderingen doen ons nadenken. De geheele reeks 

 van eilanden in de Noordzee was vroeger aaneengeschakeld land , slechts 

 door enkele rivierarmen doorsneden. En wie bepaalt de breedte der 

 strook voormalig land, die ten noorden en westen in de zee begra- 

 ven ligt ? 



Konden wij de geschiedenis van duizend jaren in een enkel oogen- 



