TESSEL. 343 



ting is van hetzelfde diluvium , dat een gedeelte van den grond van 

 Denemarken , Oost-Friesland en Groningen vormt en het Skandinavi- 

 sche diluvium genoemd wordt , en dat waarschijnlijk onder den bodem 

 der zee westwaarts loopt. Denzelfden bodem vinden wij zuidelijker op 

 "Wieringen en Urk , en hij geeft ons nog een kleinen waarborg voor 

 de veiligheid van Noord-Holland, hoewel die provincie, mijns inziens, 

 altijd een hagchelijken stand heeft. Als er nu weder eens stormvloeden 

 kwamen, gelijk voor duizend jaar, toen, volgens de oude kronijken , 

 het water tot de toppen der duinen steeg , die duinen landwaarts joeg 

 en welligt een breede strook lands in zee verzwolg? Duizend jaren 

 zijn een lange tijd ; maar de Vesuvius wacht ook wel duizend jaren en 

 langer, eer hij weder een Pompeji verwoest ! Welligt zijn de bewoners 

 van de omstreken van den vuurberg veiliger dan de Noord-Hollanders. 



Maar die angstige bedenkingen wijken cenigzins bij het gezigt van 

 de Tesselsche heide , de Mient geheeten , hetwelk zooveel zeggen wil 

 als gemeentegrond. Een echte heide vindt men op aangeslibde klei 

 en opgestoven zandgronden niet , en waar zij zich bevindt , spreekt zij 

 van een meer vasten , minder voor het water doordringbaren bodem. 

 Behalve hier en bij Naarden vindt men in Holland geen eigenlijke 

 heidevelden ; alleen achter Bergen , bij Alkmaar , en op de Zilk , bij 

 Vogelenzang , vertoonen zich sporen van een heide , door het groot aan- 

 tal heideplanten , die daar groeijen. Dit brengt mij op het vermoeden , 

 dat, vooral omstreeks Bergen en Schoorl hetzelfde diluvium niet diep 

 onder de oppervlakte ligt. 



De vale , golvende oppervlakte steekt af bij de geelwitte duinen 

 in het verschiet. Weilanden geven het landschap frischheid , maar 

 tevens iets alledaagsch ; de physionomie van eene heide is tragisch. Het 

 groen van het heidekruid {Calluna vulgaris salisb.) is bruinachtig en 

 als verschroeid ; de rozeroode bloempjes vallen door hunne kleinheid 

 niet in het oog. Een half begroeid pad slingert over die heuveltjes op 

 en neer en vertoont hier en daar blecke , onregelmatige strepen, — 

 Overal stilte — alleen in de verte hoort men de zee ruischen. 



De prachtige blaauwe gentiaan {^Gentiana Pneumonanthe L.) wekt 

 ons uit onze overpeinzingen en herinnert ons aan Isola-bella. Zij groeit 

 ook hier en daar op de heiden van het zuiden en oosten onzes lands , 

 doch elders in Noord- Holland niet. Haar lange , buisvormige , azuur- 

 blaauwe bloem heeft iets aristokratisch ; zij is op de woeste heide het 



