TESSEL. 363 



wel met den volksaard als met den grond. — Het zou voor den eth- 

 noloog een belangrijk werk zijn, dit verschil van physionomie naauw- 

 keurig na te gaan. — De dorpen op de geestgronden van Koordhol- 

 land , digt langs of nabij den duinkant , hebben ongeveer hetzelfde 

 uiterlijk. Zoodra men echter westwaarts in lagere , meer waterrijke 

 streken komt , verandert ook het voorkomen der dorpen. — Vergelijken 

 wij slechts Hillegom , Heemstede ^ Noord wij kerhout , Bloemendaal met 

 de Zaanlandsche dorpen, het is alsof in de nabijheid des waters de 

 huizen meer en meer schipachtig of liever arkachtig worden ; in de 

 lagere dorpen ziet men ook veel meer houten, groen geverfde gevels. 

 In de eerste schijnt mij het Nederduitsche , Saksische of Frankische 

 element , in de laatste het Friesche , gemengd met overoude Finsche 

 bestanddeelen , den boventoon te hebben. — Sprekend vooral is dit 

 onderscheid daar, waar de zandgronden aan de kleilanden grenzen. — 

 Waar lage kleigrond is , ziet men de geverfde geveltjes met de puntige 

 veelvormige spitsen. Vergelijken wij b.v. het dorp Bergen , dat veel 

 overeenkomst heeft met Bloemendaal , met het geen twee uur ver ver- 

 wijderde Zuid- of Noordscharwoude , dan ziet men een zeer groot on- 

 derscheid. — In het eerste dorp huizen geheel van steen , in de laatste 

 meest houten gevels , groen geverfd , met spitsen , en geen tuintjes , 

 maar erven met blaauw geschilderde wilgenboomen. De zonderlinge 

 gewoonte om de boomstammen lichtblaauw te schilderen heeft zeker 

 een ouden , misschien Finschen oorsprong. Zij stemt overeen met de 

 zonderlinge poppige versieringen der Zaanlandsche tuintjes , die zoo ten 

 onregte door den vreemdeling als het beeld van den algemcenen Nedcr- 

 landschen volksaard worden bewonderd. — Die tuintjes zijn , vooral 

 te Koog , Zaandijk en Broek , nog lang niet verdwenen. — • Vci'gulde 

 beeldjes op groene pedestals , bonte tuinstokken en allerlei eigenaardige 

 versierseltjes , in verband met de zonderling gevormde daken, doen ons 

 daar nog vaak uitroepen : Zijn • wij nu in Japan of in Nederland ? 

 Misschien zal een naauwkeurig taalkundig onderzoek leeren , dat in 

 Zaanland, Waterland en Westfriesland nog sporen te vinden zijn van 

 de overoude vestiging aldaar van een volk , behoorende tot de Ugrisch- 

 Tartaarsche groep , en dat dus deze streken in zeker opzigt voor Nederland 

 zijn, wat Ierland is voor Groot-Brittanj e en de Basques voor Frankrijk. 

 De dorpen , waar de grond meer gemengd is , zooals Beverwijk , 

 Castricum , Heemskerk , Sparendam , vertoonen cenigzins een overgang 



