TESSEL. 365 



En wat nu de menschen zelven aangaat , ook zij verschillen , naar- 

 mate de bodem verschilt , waarop zij wonen , en nimmer zal het zelfs 

 een Charlemagne gelukken dat verschil op te heffen. — Het ware 

 eene schoone taak voor onze dorpspredikers om , elk in zijn kring , het 

 karakter der bewoners van zijne gemeente , in verband met den bodem 

 en den plantengroei , te bestuderen en niet romantisch , maar geheel naar 

 waarheid te beschrijven. Dan eerst zouden wij komen tot eene betere 

 waardering onzer nationaliteit ; dan zouden wij ook misschien gelukkiger , 

 tevredener en wezenlijk nuttig werkzame dorpspredikanten hebben , dan 

 zou misschien het volk meer veredeld worden dan het sedert den grooten 

 KAEEL ooit veredeld is geweest. 



Over het algemeen zijn de bewoners der lagere streken van Noord- 

 holland , de Westfriezen en de Waterlanders , een krachtiger , werkzamer 

 slag van menschen dan die der hoogere zandgronden , de Saksers , Ne- 

 derduitschers of Franken ; de eersten zijn echter stug , stijf hoofdig , 

 minder leerzaam en meer bekrompen , de laatsten goedhartiger en meer 

 geschikt tot spoedige algemeene ontwikkeling en humaniteit. 



Het kwam mij voor , dat het laatste type op Tessel het sterkst is ver- 

 tegenwoordigd ; evenwel ontbrak er ook het andere niet. — Vinden wij 

 daar in de Campanula Gelderland terug , de dorpen , die min of meer 

 aan het diluvium grenzen , gelijk Burg en Waal , di-agen een Geldersch 

 karakter. Het Oude Schild vertegenwoordigt de lagere streken van Noord- 

 holland ; Hoorn en Koog de zanddorpen aan den duinkant , en eindelijk 

 Cocksdorp den Haarlemmermeer en andere nieuw ingedijkte polders. 



Het dorp de Burg ligt met zijn twee torens schilderachtig tusschen 

 het geboomte zijner tuinen; de straten zijn lang, bogtig en ongelijk, 

 de huizen meest van steen. In het midden is een plein met oude linden 

 en digt daarbij een oude overdekte markt. De tuinen zijn vrij groot , 

 sommige zelfs kleine buitenplaatsen. De liefhebberij voor bloemen is 

 er algemeen en pleit voor het karakter der inworcrs. Heb ik goed 

 gezien , dan is een zekere aartsvaderlijke eenvoud en degelijkheid , in 

 verband met het afgezonderd leven , daar nog zeer goed op te merken. 

 Dezelfde eigenschap , maar misschien nog krachtiger , vindt men op Wie- 

 ringen , dat niet minder merkwaardig is dan Tessel , doch waar ik niet 

 lang genoeg heb kunnen vertoeven om naauwkeurige opmerkingen te 

 maken. Wieringen is betrekkelijk voor een grooter gedeelte diluviaal 

 dan Tessel. Als men van de westzijde het eiland nadert , rijst het 



