WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 7 



trillingen der tydmetende stemvork aanhoudend gemaakt door een elektro- 

 magneet met isochronen stroombreker, zooala in de bekende vocaalappa- 

 raten van HELMHOLTZ , in het andere , minkostbare , geschiedt dit door van 

 tijd tot tijd aanstrijken met een strijkstok. Men begrijpt evenwel , dat een 

 regtstreeks aanstrijken van de tijdmetende vork niet wel mogelijk is ; 

 KöNiG heeft dan ook nevens deze een volmaakt gelijk gestemde aangebragt , 

 die aangestreken zijnde , door mededeeling de eerste in trilling brengt. 

 De markeerstift , die eenig tijdstip op de reep moet aanteekenen , is in 

 deze toestellen niet zoo als vroeger steeds het geval was een klein eind- 

 weegs van het papier verwijderd , om tot zulk eene aanteekening daar 

 naartoe te worden gebragt, maar schrijft voortdurend op het papier en 

 wordt om te markeren zijdelings bewogen. Een der bronnen van tijd- 

 verlies en dus van onjuistheid bij zulke werktuigen is hierdoor opgeheven. 

 Om gemakkelijk het aantal trillingen van de vork te kunnen bepalen en 

 telkens te controleren, is een tweede , evenzeer tot schrijven ingerigte daar- 

 nevens geplaatst , die door eene met schroeven verstelbare massa zoo kan 

 gestemd worden , dat zij met de eerste juist 4 stooten in de seconde geeft. 

 Die stooten zijn nu in de door beide geschreven sinusoïde ook zigtbaar en 

 veroorloven dus de telling der golvingen in denzelfden tyd. De tijdmetende 

 vork in kökig's apparaten maakt 100 trillingen in de seconde en men kan 

 dus daarmede tot 0,005 seconde meten en tot op een duizendste seconde 

 schatten ; 



c. Niet op de tentoonstelling , maar op könig's werkplaats , in de rue 

 Hautefeuüle , was ook nog de toestel voorhanden , waarmede K. heeft aan- 

 getoond , dat lagere toonen in de lucht sneller dan hoogere worden voortgeplant. 

 Aan het eene eind van het meer dan 1500 meters lange kanaal onder den 

 boulevard St. Michel te Parijs , waren twee tongwerken geplaatst , die ver- 

 schillenden toon gaven en die tegelijk door hetzelfde mondstuk aangebla- 

 zen konden worden. Aan het andere einde des kanaals plaatste zich de 

 waarnemer , met het oor aan de verbindingsbuis van twee resonatoren , 

 die de een op den eenen en de andere op den tweeden der toonen van de 

 tongpijpen waren gestemd. Zoo hoorde hij nu altijd den lagen toon dui- 

 delijk en merkbaar vroeger dan den hoogeren aankomen. Ditzelfde hoort 

 men van den grondtoon en de boventoonen van eene zelfde tongpyp. 



Deze proefnemingen waren gedaan op aansporing van eegnault, die 

 reeds sedert vier jaren bezig is met eene groote reeks van praktische en 

 theoretische onderzoekingen aangaande de voortplanting van het geluid. 

 Men zegt , dat de uitkomsten daarvan spoedig zullen gepubliceerd worden. 



2) Elektrische apparaten. Van deze verdienen de inductie-elektriseer- 

 machines of, zooala sommigen ze willen noemen , »elektrophoor-machi- 



