8 ALBUM DER NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 



nes" , het eerst vermelding. Deze zijn in grondtrekken in een vroegeren 

 jaargang van dit bijblad beschreven en eerst de ondervinding zal kunnen 

 beslissen, welke van de drie inrigtingen daarvan, die van holtz , van 

 TöPLER of van BERTSCH , de voorkeur verdient. Onder de elektriseermachi- 

 nes van gewone inrigting had ook de bekende Weener elektricus winter 

 eene machine ten toon gesteld met een schijf van bijna 1 meter middellijn. 

 In het tentoonstellingsgebouw kon deze niet worden beproefd ; maar vol- 

 gens proefnemingen , die vóór de afzending daarmede waren gedaan , be- 

 droeg de vonkenlengte daarvan , te Weenen , 52,5 centimeters. 



Wij zeggen hier opzettelijk : te Weenen. Want de ondervinding heeft 

 Reft. geleerd , hoe sterk de invloed is , die door het vochtige klimaat van 

 ons land op die vonkenlengte wordt uitgeoefend. Een wiNTERsche ma- 

 chine , in het kabinet der hoogere burgerschool alhier , die uit Weenen 

 van den instrumentmaker lenoir afkomstig is , en die naar hare grootte , 

 volgens de wiNTERsche opgave , vonken van minstens 15 centimeters lengte 

 zou moeten geven , levert onder de gunstigste omstandigheden en met de 

 meeste zorg in werking gebragt , geene grootere vonkenlengte dan van 5 

 a 6 centimeters , en dit onafhankelijk daarvan of door opzetting van den 

 houtring de oppervlakte des conductors vergroot is of niet. Toch zijn 

 zulke werktuigen bij het onderwijs aan te bevelen , niet slechts om hunne 

 geschikte , voor de demonstratie van de elektrische grondverschijnselen 

 uiterst gunstige inrigting, maar ook omdat het glas van schijf en stand- 

 aarden veel minder hygroskopisch is , dan het gewoonlijk in ons land 

 daartoe gebezigde en dus de werking der machine veel minder afhankelijk 

 van den dampkring , waarin zich het werktuig bevindt. Ln. 



