20 ALBUM DER NATUUE. 



de beginselen der cosmographie , gelijk dit aan onze hoogere burgerscholen 

 wordt gegeven , mechanische hulpmiddelen wenschelijk zijn , of daarbij 

 planetaria en telluria met voordeel kunnen worden gebezigd, is eene vraag, 

 waarover de opinien verdeeld kunnen zijn , maar die wel door de meeste 

 leeraars ontkennend wordt beantwoord. Dit onderwijs , beweert men , 

 wordt toch slechts in de hoogste klassen gegeven en de leerlingen moeten 

 dus reeds eenigzins geoefend zijn en juist hierdoor nog meer geoefend 

 worden in het opvatten en vasthouden van voorstellingen in de ruimte. 

 Vervangt men deze door de » aanschouwelijke" voorstellingen van de werk- 

 tuigen , dan berokkent men den leerling een positief nadeel om een nog 

 altijd twijfelachtig voordeel te verkrijgen. 



Geheel iets anders is het bij lager onderwijs , aan veel jongere leerlin- 

 gen , wanneer men voor deze eenige voorname verschijnselen aan den hemel 

 en op de aarde wil verklaren , gelijk die worden teweeggebragt door de 

 veranderingen in den stand van zon , maan en aarde ten opzigte van 

 elkaar. Daarbij is eene zinnelijke voorstelling , eene soort planetarium en 

 tellurium , onmisbaar. De betrekkelijke kostbaarheid van de meeste dier 

 werktuigen is oorzaak , dat zij slechts op zeer weinige scholen in gebruik 

 zijn en dus de bedoelde verschijnselen op de meeste andere of in het ge- 

 heel niet behandeld of slechts zeer onvolkomen verklaard worden. De 

 heer m. j. BERCKENHoyi' , instituteur te Purmerende, heeft nu een toestel 

 van dezen aard uitgedacht , van zoo vernuftige eenvoudigheid en tegelijk 

 zoo regt doelmatig ingerigt, dat de geringe prijs, waarvoor het kan ver- 

 kregen worden , zeker voor de aanschaffing ten behoeve van eene school 

 geen onoverkomelijke hinderpaal kan zijn. Eene beschrijving daarvan is 

 zonder afbeelding niet wel mogelijk. Wij meenen daarom hier genoeg te 

 doen met de aandacht van alle belangstellenden op het bestaan van zulk 

 een eenvoudigen toestel te vestigen en te berigten , dat die vervaardigd 

 wordt en met beschrijving en gebruiksaanwijzing verkrijgbaar is bij de 

 firma a. van emden , instrumentmaker in de Kalverstraat te Amsterdam. 



Ln. 



Voortplanting van het geluid. — De uitkomsten der onderzoekingen van 

 EEGNAULT, waarvan wij reeds op blz. 7 van dit bijblad melding maakten, 

 zijn nu door hem aan de Académie des Sciences medegedeeld in hare zitting 

 van den 3den Februarij 1.1. Wij ontleenen het volgende aan de »conclu- 

 sions'^ van zynen arbeid , zooals die in de Comptes rendus en in het nommer 

 voor den 6den Februarij van Les Mondes zijn opgenomen. 



De formule van newton en de daarvan afgeleide met laplace's correctie , 

 voor de snelheid dier voortplanting , zijn waar , doch alleen voor die in een 



