WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 21 



hypothetisch gas van volmaakte veerkracht en voor het geval , dat de 

 vermeerdering en vermindering van spankracht , welke het gas bij de 

 voortplanting ondergaat, als oneindig klein kunnen beschouwd worden in 

 vergelijking van de spankracht, die het gas bezit. In de werkelijkheid 

 zijn deze vooronderstellingen nooit volkomen vervuld ; van daar dat naauw- 

 keurige proefnemingen , zooals R. ze nu heeft gedaan , uitkomsten ople- 

 veren , welke met deze formulen niet overeenkomen. 



Dit is vooral het geval aangaande den invloed van sommige groot- 

 heden , welke in de formules niet voorkomen en waarvan dus die snelheid 

 geheel onafhankelijk zijn moest , zooals de amplitude der trillingen en 

 haar duur of de golflengte. Voor de voortplanting in buizen althans is 

 het R. gebleken , dat beide op die snelheid wel degelijk een merkbaren 

 invloed uitoefenen ; met de grootte van beide neemt ook die snelheid , 

 hoewel in zeer geringe verhouding , toe. In hoeverre dit ook op de voort- 

 planting in eene onbegrensde ruimte het geval is , zal men eerst kunnen 

 uitmaken , als al de bijzonderheden van R's. proefnemingen en berekeningen 

 zijn bekend geworden. Dit althans blykt nu reeds : naarmate de buis 

 wijder is , is die invloed geringer. 



De verzwakking , die het geluid bij zijne voortplanting in buizen onder- 

 gaat , hangt zeer van de middellijn dier buizen af. R. vond , dat een 

 pistoolschot , door eene lading van 1 gram buskruid voortgebragt , voor 

 het oor onmerkbaar wordt , nadat het geluid daarvan heeft doorloopen 

 1159 meters in eene yzeren buis, waarvan de middellijn is 0,108 met. 4056 

 3810 » » » » » » » » » 0.3 » 11430 



9540 » » » » » » » » » 1,1 » 19851 



De hier ten laatste vermelde getallen geven de lengten der buizen aan , 

 die het geluid doorloopen kan , voordat het voor veel gevoeliger gespan- 

 nen vliezen onmerkbaar is geworden. Het is van belang hierbij op te 

 merken , dat deze uitkomsten verkregen zijn in buizen van veel geringere 

 lengte door waarneming van het al of niet hoorbaar zijn of al of niet 

 op de vliezen werken van het geluid , na een of meermalen terugkaatsen 

 aan het eene gesloten einde , hetgeen zeker telkenmale eene verzwakking 

 teweegbragt. 



De formules bevatten ook niet de spankracht van het gas, waarin de 

 voortplanting plaats grijpt. R's. proeven in buizen , bij drukkingen , die 

 van 1 tot 5 maal grooter afwisselden, bevestigen geheel en al de onaf- 

 hankelijkheid der voortplantingsnelheid van de spankracht van het gas. 

 Zoo ook bevestigen zy den uit de formules voortvloeijenden regel , dat die 

 snelheid omgekeerd evenredig is met de vierkantswortels uit de digtheden 

 der gassen. 



