WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. S9 



drukt, stelt men het achtereenvolgens voor de toonen eener melodie , 

 met inachtneming van al wat vereischt wordt voor maat en rhytmus , 

 dan klinkt die melodie ook in 't oor van den waarnemer, maar voor hem 

 alléén en met behulp van een werktuig , dat zelf geen toonen voortbrengt. 

 Daguin heeft, oru dit aan te duiden, aan het werktuig den naam van 

 melodion aphone gegeven. 



Er zou zeker eene buitengewone mate van egoïsme noodig zijn om in 

 het bespelen van zulk een melodion een virtuoos te worden. Ln. 



Nog eens: voortplanting van het geluid. — Voor ruim twee jaren reeds 

 heeft KUNDT de wijze beschreven , waarop de trillingen der lucht in eene 

 buis zich als 't ware kunnen afteekenen met behulp van een fijn poeder , 

 dat zich in zulk eene buis op de knooplijnen der trillende luchtkolom 

 ophoopt. Daartoe wordt een glazen buis op de bekende wijze , door wry- 

 ving met een lapje vochtig laken , in longitudinaaltrillingen gebragt , nadat 

 de binnenwand daarvan met eene dunne laag lycopodiumpoeder is bedekt 

 en liefst met de uiteinden door kurken stoppen of op eenige ande^^e wijze 

 gesloten. De golflengte van den toon , dien men hierbij verkrijgt , m het 

 glas , is bekend door de lengte der buis ; zij is b.v. gelijk aan die lengte 

 als de buis , op j harer lengte ondersteund , in het midden gewreven wordt 

 en dus met twee knoopen trilt. Diezelfde golflengte in de lucht is gelijk 

 aan Jen dubbelen afstand van twee opvolgende hoopjes lycopodium , die 

 zich vormen in de buis op elke plaats waar de luchtkolom een trillings- 

 knoop heeft. Om deze scherp begrensd te verkrijgen moet de lengte dier 

 kolom zoo nabij mogelijk een zuiver veelvoud zijn van de golflengte, die 

 men zoekt , eene voorwaarde , waaraan door beproeving na het telkens 

 verschuiven van een der kurken kan voldaan worden. Uit de beide zoo 

 bepaalde golflengten volgt hunne verhouding , dat is die van de voort- 

 plantingssnelheid des geluids in lucht en in glas. Herhaalt men deze 

 proef achtereenvolgens met dezelfde buis of met andere buizen , die met 

 andere gassen zijn gevuld , dan verkrijgt men die verhouding voor glas en 

 en elk van deze gassen. Door eene eenigzins gewijzigde invigting naar 

 hetzelfde beginsel , waaromtrent wij naar kundt's eigen opstellen moeten 

 verwijzen , (Poggendokffs Annalen , CXXVII , S. 497) kan men ook de 

 voortplantingssnelheid bepalen in allerlei andere vaste stofien dan glas. 

 In plaats van lycopodium gebruikt men (Ibid. CXXVIII , S. 337) met voor- 

 deel de silica in fijn poeder , die men verkrijgt door gloeijing van het uit 

 eene oplossing van kiezelzure potasch of soda op de bekende wijze neder- 

 geslagen gelatineuse kiezelzuur. 



KuNDT behield zich dadelijk by zjjne eerste berigten voor , om door 



