WETENSCHAPPELIJK BLTBLAD. 



De foehn. — Het is bekend , dat in Zwitserland van tijd tot tijd een 

 hevige zuiden of zuid-westen wind waait , die zich onderscheidt door groote 

 warmte en droogte en aldaar foehn heet. Velen beschouwen dien wind 

 als afkomstig uit de Sahara en als voortzetting van de sirocco , en eschee 

 VAN DER LiNTH heeft zelfs dat verschijnsel in verband gebragt met het 

 einde der groote ijsperiode , als een gevolg van de opheffing van dit deel 

 van Afrika, dat vroeger onder de zee bedolven was. Tegen deze verkla- 

 ring is DOVE in een eigen geschrift opgekomen, die aangetoond heeft, dat 

 in elk geval onder den gemeenschappelijken naam van foehn verschillende 

 winden begrepen worden , wier oorsprong en oorzaak verschillend zijn. 



Den 22 , 23 en 24 September 1866 heerschte nu in Zwitserland zulk 

 een wind , die zich onderscheidde door buitengewone hevigheid , zoodat hij 

 hier en daar groote verwoestingen aanrigtte , en tevens door groote warmte, 

 waardoor de luchttemperatuur 6*^—8° C. en zelfs op sommige plaatsen 9" 

 boven de gemiddelde temperatuur steeg. Dufour heeft dezen foehn-storm 

 tot het onderwerp van een uitvoerig onderzoek gemaakt en de uitkomsten 

 daarvan medegedeeld in eene verhandeling , geplaatst in het Bulletin de 

 la société vaudoise des sciences naturelles , IX , no. 58 , waarvan een uit- 

 treksel verscheen in de Bihlioth. univers. Archiv. génér. , 1868 , p. 5. Daar- 

 uit blijkt in de eerste plaats , dat de toen in Zwitserland geheerscht heb- 

 bende foehn niet aan de zuidzijde der Alpen is waargenomen. Daar was 

 ook de barometer-hoogte weinig veranderd , terwijl daarentegen benoorden 

 de Alpen de luchtdrukking zeer verminderd was. Hij besluit daaruit, dat 

 de foehn in dit geval een uit de hoogte nederdalende luchtstroom was. 

 De daaraan eigene warmte kan tot op zekere hoogte , gelijk hann reeds 

 gedaan heeft , verklaard worden door de verdigting, welke de lucht bij do 

 nederdaling ondergaat. Dufour berekent zelfs , dat indien lucht van 3^ 

 C. uit hoogten van 3000 meters tot 500 meters nederdaalt, hare tempe- 

 ratuur tot 2V'' C. geklommen zal zijn. In verband echter met de gelijk- 

 tgdige meteorologische waarnemingen te Algiers, meent hij, dat de eerste 

 1868. 10 



