92 ALBUM DEE NATUUB. 



Zon-werktuigen. — Volgens eene mededeeling in Les Mondes , 1868, T. 

 XVIII , p. 285 , zoude het aan erichson gelukt zijn , alleen door de wer- 

 king der zonnestralen een stoomwerktuig in beweging te brengen. De 

 concentratie der zonnestralen op eene oppervlakte van tien vierkante voe- 

 ten ontwikkelt volgens hem een paardenkracht. 



Hierop volgt een verslag van zekeren heer mouchot , professor aan het 

 li/cée impérial te Tours , die van zijne zijde sedert verscheidene jaren bezig 

 is met te trachten de zonnestralen op gelijke wijze aan te wenden en door 

 den keizer in zijne proefnemingen ondersteund wordt. Het zoude hem 

 reeds in 1861 gelukt zijn alleen door zonnewarmte water te doen koken 

 en den 2den September 1866 bood hij aan den keizer een klein stoom- 

 werktuig aan , waarin de stoom door zonnewarmte verkregen werd. Ook 

 vleesch en groenten kunnen aldus door de zonnestralen gekookt en brood 

 gebakken worden ! 



Zoo zoude men het allengs verdwijnen van brandstoffen, veen, houten 

 steenkolen , met iets meer gerustheid kunnen te gemoet zien , — althans 

 in landen waar veel zonnesch^n is. Hg. 



Voortplantingssnelheid van het geluid in weeke stoffen. — Stefan heeft 

 getracht de snelheid van het geluid in was , vet enz. te bepalen door een 

 staafje van zulke stoffen te verbinden met eene langere staaf van hout of 

 van glas , derhalve van stoffen , geschikt om daarin een toon door lengte- 

 trilling op te wekken. Zonder hier in eene nadere uiteenzetting der me- 

 thode te treden , deelen wij alleen eenige der uitkomsten mede. 



Voor was bevond stefan , dat bij 20^ C. de voortplantingssnelheid van 

 het geluid 730 meters in de seconde bedroeg , dus het dubbele van die in 

 de lucht , maar door verwarming nam die snelheid met spoed af, zoo 

 zelfs , dat aan elke 1° verhooging der temperatuur eene vermindering der 

 snelheid van het geluid van 40 meters beantwoordde. Bij 30'' was die 

 snelheid ongeveer gelijk aan die in de lucht. 



Vet bij 20^ geleidt het geluid slechts half zoo snel als was van die 

 temperatuur, en die snelheid neemt bij verwarming nog spoediger af. 



Voor caoutchouc vond S. eene voortplantingssnelheid van het geluid van 

 niet meer dan 30 tot 60 meters per seconde. Hoe weeker het caoutchouc 

 is , des te langzamer plant zich het geluid daarin voort. 



De schrijver herinnert hierbij de proeven van helmholtz over de snel- 

 heid van de voortplanting eens prikkels in de zenuwen en houdt het voor 

 waarschijnlijk , dat daarin ook lengtetrillingen ontstaan. {Sitzungsber. d. 

 Jcats. Akad. , 30 April 1868). 



Hg. 



