OVER VLOED EN EB DER ZEE. 17 



eene vloedgolf moeten ontstaan , die in 24 uur en nagenoeg 25 minuten 

 de aarde moet rondtrekken, de tijd, waarin de maan ziek om de aarde 

 sekijnt te bewegen. 



Door de merkelijk grootere stofmassa en daarmede in verband staande 

 meerdere aantrekking der zon dan die der maan zoude men besluiten , 

 dat de werking der zon grooter moest zijn dan die der maan. Het te- 

 gendeel is echter waar; want de vloedgolf, die door de maan wordt 

 veroorzaakt , is grooter dan die der zon. En niet alleen heeft er zulk 

 eene verhooging of vloed plaats aan de zijde der aarde , die naar de maan 

 of zon is gekeerd, maar ook aan de tegengestelde zijde. Hoe is dit 

 een en ander te verklaren ? 



Wij zullen het laatste eerst nemen en in 't bijzonder nagaan wat bij 

 enkele waterdeeltjes, in verband beschouwd met den geheelen aardbol, moet 

 geschieden. Stellen wij daartoe dat ahcd (PI. III, Tig. 2) de aardoppervlakte 

 verbeeldt , die voor een groot deel met water is bedekt. Laat Z de zon of 

 eenig wereldligchaam zijn , dat de aarde aantrekt. Een waterdeeltje in 

 e wordt nu door de zon aangetrokken volgens de lijn e Z. In een zeker 

 tijdsverloop , b. v. in eene seconde , zal het nu eene zekere ruimte door- 

 loopcn of doorvallen ; b. v. van e tot ƒ. Dezelfde kracht werkt intus- 

 schen op den geheelen aardbol en trekt dezen in denzelfden tijd ook tot 

 zich. Het middelpunt m wordt alzoo van m tot m' verplaatst. Deze 

 verplaatsing zal iets minder moeten zijn dan die van het zoo even be- 

 schouwde waterdeeltje. De aantrekkingskracht toch neemt , even als alle 

 krachten , af in de omgekeerde reden van de vierkanten der afstanden , 

 dat is op twee- , drie- of viervoiidigc afstanden zijn de invloeden tot 

 elkander als | , l en tV. Daar nu , in ons geval , het middelpunt der 

 aarde zich verder van de zon bevindt dan het punt e , zoo is de in- 

 vloed der aantrekkingskracht er minder en de verplaatsing mm is niet 

 zoo gi'oot als die van het waterdeeltje ef. Het waterdeeltje, dat van 

 e naar ƒ door de aantrekkingskracht der zon wordt verplaatst, blijft 

 echter ook onderworpen aan die der aarde en wordt door de zwaarte 

 in de rigting van e naar m getrokken. Stellen wij nu , dat het in 

 denzelfden tijd waarin het door de zon naar / wordt getrokken door 

 de zwaartekracht der aarde naar /' valt , dan zal het zich bewegen 

 in de rigting van eg ^ dat is, volgens de diagonaal van het parallolo- 

 gram van beide krachten en komen alzoo tot g. Daar nu de geheele 

 aarde , en alzoo ook de oppervlakte , zich heeft verplaatst , zoo is het 

 1866. 2 



