OVER VLOED EN EB DEE ZEE. 19 



Het zamentreffen van beide , 't welk plaats vindt als zon en maan 

 met de aarde nagenoeg in eene regte lijn staan , veroorzaakt alzoo de 

 verhooging van den vloed , die wij springvloed noemen. Zij valt in 

 ten tijde van nieuwe en volle maan. Bij de kwartiermanen is de 

 maan van de aarde gezien in de rigting van h en d, als de zon in Z is. 

 De verhooging of vloed door het eene hemelligcliaam veroorzaakt treft 

 dus zamen met de verlaging of de eb van het andere , en werkten beide 

 gelijk , dan zoude er nu niets zijn te bespeuren. Daar de invloed der maan 

 echter grooter is dan die der zon , zoo is nu in dit geval de werking 

 gelijk aan 't verschil van beider invloeden en het zijn deze vloeden, die, 

 zooals boven reeds gezegd is , doode tijen genoemd worden. 



Maar waarom overtreft in dit opzigt de invloed der maan dien der 

 zon? In sommige leerboeken en populaire werken wordt zulks als een 

 feit opgegeven, zonder er eene verklaring bij te voegen. Er zijn er echter 

 ook , die als reden opgeven , dat de maan wel een onnoozel klein bolletje 

 is in vergelijking van de zon , maar doordien zij zich 400 malen nader 

 bij ons bevindt dan de zon door hare meerdere nabijheid meer aantrek- 

 kingskracht op de aarde uitoefent dan de verder verwijderde zon. Deze 

 voorstelling is intusschen geheel verkeerd en zou een nadenkend lezer 

 ligt doen vragen : waarom beweegt zich dan de aarde om de zon en niet 

 om de maan? Laat ons zien wat er van de zaak is. 



Wij hebben opgemerkt , dat het verschil in aantrekking van stofdeelen, 

 die zich op verschillende afstanden van het aantrekkend ligchaam bevin- 

 den, in de omgekeerde reden is van de vierkanten der afstanden. De 

 kracht , waarmede een punt in a , m en c door eenig ligchaam in Z wordt 

 aangetrokken , is afhankelijk van de stofmassa , die het ligchaam in Z 

 bevat , maar ook van den afstand , dien dat ligchaam heeft, 't Verschil 

 echter in aantrekking, welke er plaats vindt tusschen de punten a, m 

 en c, hangt af van don afstand, dien het aantrekkend ligchaam in Z heeft. 

 Bij een geringen afstand toch zal een verschil van ac, of de grootte der 

 aardmiddellijn, eene aanzienlijke verandering daarin te weeg brengen, 

 terwijl bij een gi^ooten afstand, waarbij de grootte der aardmiddellijn weinig 

 beteckent , dit verschil minder merkbaar zal zijn. 



AYanneer er nu sprake is , welk der beide hemelligchamen zon of maan 

 grooteren invloed uitoefent tot het doen ontstaan van vloed en eb , dan 

 komt het er niet alleen op aan om de werking der aantrekkingskracht, 

 die in verband staat met de massa , die het aantrekkingsvermogen te weeg 



2* 



