DE FLOEA DEK HOLLANDSCHE DTONEN. 41 



bloemen , die als kleine oogen in het gras ons schijnen te vragen , 

 waarom wij de dikke , topzware hyacinthen en de stijve , kakelbonte 

 tulpen toch zoo schoon vinden, of waarom wij het driekleurig viooltje ^) 

 nevens haar minder achten dan de reusachtige, maar eigenlijk wan- 

 staltige pensees in onze tuinen. 



De mensch verstoort het evenwigt der natuur uit zucht naar af- 

 wisseling en noemt dit „veredelen." Tot een zekere grens wil de 

 natuur zich ook wel aan de grillen van haar bedorven kind onderwer- 

 pen, — doch, zoodra 's menschen invloed ophoudt, herneemt zij ern- 

 stig en kalm hare regten. Zij maakt zijn kasteelen tot groene , schil- 

 derachtige heuvels ; zij slaat van zijn standbeelden de armen en hoof- 

 den af; zij herschept alles overeenkomstig den geest van het omrin- 

 gende landschap , en ook het monsterachtige tuinviooltje keert terug 

 tot den ouden , eenvoudigen en waarlijk natuurlijken vorm , dien wij 

 op de duinen ontmoeten. Daar beantwoordt zijn bloem waarlijk aan 

 den liefelijken naam „pensee", terwijl de monsters onzer tuinen eigen- 

 lijk het ware karakter der oorspronkelijke plant verloren hebben. 



Yoor ons ligt een hooge duin , met kalen , blinkenden top en aan 

 de zijden met mos bedekt. In den zomer is dit mos donkergroen of 

 bruin en door de zon verschroeid ; in de maanden October en Novem- 

 ber begint het te herleven , — en , zoodra de strenge winterkoude 

 voorbij is , — dikwijls reeds in Januarij , bedekt het de duinen met 

 jeugdig lentegroen. Het mos is de achterhoede en tevens de voorhoede 

 van den plantengroei , en vormt op de hooge gebergten en in de pool- 

 streken de uiterste grens van het plantenrijk. 



Op de dorste plaatsen zijn de mossen het minst talrijk aan soor- 

 ten , maar des te talrijker aan individu's ; zelden dragen ze hier hunne 

 zoo sierlijke , umachtige vruchtjes. Het meest algemeen zijn de veld- 

 kronkeltimd {£arhula ruralis JiEDW.), kenbaar aan zijn weinig vertakte, 

 digt opeengedrongen stengeltjes , wier blaadjes breed , digt bijeen ge- 

 plaatst , aan den top een rozet vormen , en nu eens goudgeel , dan weder 

 smaragdgroen gekleurd zijn ; de graauwe , witbehaarde haannond {Haco- 

 mitrium canescens brid.), de haarfijne, fluwcelachtige , eenzijdige gaf- 

 feltand {Dtcranum heter omallum hI'.dw.). Tusschen deze zijn uitgebreide 



') Behalve het drielileuiig viooltje {Viola imoZor L.) , vindt men in de duinen 

 ook de Viola hirta L. en Viola canina L. in groot aantal. 



