66 DE JONGSTE ONDERZOEKINGEN OMTRENT DE AFMETINGEN 



en die talrijk blijven , ook dan , wanneer alle nieuwigheden worden uit- 

 gesloten , waarvan zicli geene duurzame vruchten laten verwachten. Eene 

 wetenschap als de sterrekunde , die sedert twee duizend jaren aanhou- 

 dend , ook door groote vernuften , werd beoefend ; voor wier bevordering 

 niets werd ontzien, wier onwrikbare grondslagen reeds voor een paar 

 eeuwen werden gelegd , kan niet meer met snelheid vooruitgaan of dik- 

 wijls j door schitterende ontdekkingen , de algemeene aandacht tot zich 

 trekken. De sterrekunde wordt thans meer algemeen en met meer ernst 

 beoefend , dan ooit te voren. Wij zien de uitstekendste wiskundigen 

 van den tegenwoordigen tijd hunne krachten , bij voorkeur , aan de vol- 

 making der theoretische sterrekunde wijden en onder de talrijke sterre- 

 wachten , die nu op de aarde bestaan , zijn er eenige , waar met eenen 

 ijver wordt gearbeid , die bijen en mieren zoude kunnen beschamen. 

 In weerwil van die gunsten,, kunnen de groote doeleinden, waarnaar 

 de tegenwoordige sterrekunde moet streven , alleenlijk worden bereikt 

 door veler vereenigde pogingen , gedurende tientallen van jaren of eeuwen 

 voortgezet ; maar die pogingen doen toch den menschelijken geest aan- 

 houdend eene schrede tot de volkomenheid naderen en zij zijn waardig 

 om door eiken beschaafde te worden gade geslagen , ook dan , wanneer 

 hare vruchten nog niet tot de gewenschte rijpheid gekomen zijn. Ik 

 wil de lezers van het Album der Natuur op eenige dier pogingen wijzen, 

 en kies voor deze bijdrage : de onderzoekingen omtrent de afmetingen des 

 zonnestelsels , die in de laatste jaren de sterrekundigen zeer in beweging- 

 hebben gebragt en onlangs tot eene verrassende beslissing leidden. Om 

 bij de beschouwing van dit onderwerp algemeen te worden verstaan , 

 zal ik mij eenige uitweidingen moeten veroorloven over zijne beteekenis 

 en over de pogingen , die ook in vroegeren tijd voor hetzelfde doel zijn 

 aangewend. Mag deze bijdrage eenigen bijval vinden , zoo zal ik haar 

 gaarne door andere van denzelfden aard doen opvolgen , in zoo ver als 

 tijd en omstandigheden dit zullen gedoogen. 



Wij weten , dat onze aarde tot een bijzonder stelsel in de schepping 

 behoort , waarvan de zon het hoofdligchaam is en dat op onmetelijke 

 afstanden is gescheiden van de ontelbare sterren , die wij aan den nach- 

 telijken hemel ontwaren. In dat zoogenaamde zonnestelsel kennen wij nu 

 omtrent een honderdtal ligchamen , waarvan echter slechts vijf voor het 

 ongewapend oog zigtbaar zijn, en die, wegens hunne aanhoudende en 



