VAN HET ZONNESTELSEL. 67 



schijnbaar onregelmatige beweging , den naam van planeten of dwaal- 

 sterren dragen. De planeten , waartoe ook onze aarde behoort , bewegen 

 zich om de zon in kringen van zeer verschillende grootten , maar die 

 weinig van de cirkelvormige gedaante afwijken en nagenoeg in dezelfde 

 vlakte zamenvallen en sommige van die planeten zijn omgeven van kleinere 

 ligchamen , die hare wachters genoemd worden. Het zonnestelsel wordt 

 nu en dan door hometen bezocht , die van groote afstanden komen en zich 

 weder tot op groote afstanden verwijderen en waarvan eenige weinige , 

 als door de planeten opgevangen , gedwongen worden zich in engere 

 kringen te bewegen , die de grenzen van het stelsel niet te buiten gaan. 

 Nog tot op het einde der verledene eeuw moesten alle bespiegelingen der 

 sterrekundigen zich bij het zonnestelsel bepalen , hoezeer men reeds sedert 

 lang had geweten , dat het niet meer dan een stipje van de voor ons zigt- 

 bare schepping inneemt , en zijn de sterrekundigen nu opgestegen tot de 

 eindelooze ruimte , die door de ontelbare zoogenaamde vaüe sterren wordt 

 ingenomen , het zonnestelsel is door hen nog geenszins uitgeput. De 

 menschelijke geest heeft zijne krachten welligt nergens zoo luisterrijk ten 

 toon gespreid, als in de onthulling der diepzinnige geheimenissen, 

 waaronder dat stelsel bedolven was , maar hoeveel het nog ter onder- 

 zoeking overlaat , kan ook hieruit worden afgeleid , dat de bepaling 

 van zijne eigenlijke grootte nog in de laatste jaren tot eene buiten- 

 gewone krachtsinspanning aanleiding heeft gegeven. 



De vrienden der sterrekunde wijzen elkander niet zelden op de be- 

 paling van den afstand der hemellichten , als op een blijk van de voor- 

 treffelijkheid dier wetenschap , en zij doen dit gedeeltelijk teregt , 

 gedeeltelijk ten onregte. Er is geen onderzoek in de sterrekunde, dat 

 op een eenvoudiger beginsel dan de bepaling van den afstand der he- 

 mellichten rust , en er is in de sterrekunde tevens geen beginsel , welks 

 toepassing aan grootere zwarigheden verbonden is. Dit beginsel bestaat 

 eenvoudiglijk hierin , dat elk voorwerp zich in verschillende rigtingen 

 moet vertoonen , als het uit verschillende oogpunten wordt waargenomen , 

 en men maakt daarvan ook gebruik bij de bepaling van den afstand 

 van voorwerpen op de aarde , wier afstand niet regtstrceks kan worden 

 uitgemeten. Meet men ergens eene lijn van behoorlijke lengte, aan 

 ieder van wier uiteinden het voorwerp kan worden gezien , welks af- 

 stand bepaald moet worden , en meet men daarbij de twee hoeken , 

 die de gemeten lijn met de twee lijnen maakt , uit hare uiteinden naar 



5* 



