68 DE JONGSTE OXDERZOEKINGEN OMTRENT DE AFMETINGEN 



het bedoelde voorwerp getrokken , zoo worden , in eenen regtlijnigen 

 driehoek, ééne zijde met de aangrenzende hoeken bekend en daaruit 

 laten zich de twee andere zijden berekenen, die de afstanden zijn van 

 het voorwerp tot de uiteinden der lijn , die men gemeten heeft. Het 

 verschil tusschen de twee gemeten hoeken drukt het verschil uit tus- 

 schen de rigtingen , met betrekking tot de gemeten lijn , waarin het 

 voorwerp aan hare uiteinden wordt waargenomen, en dat verschil, in 

 de sterrekunde verscMhigt oi parallaxis genoemd , is de hoek , waaronder 

 de gemeten lijn uit het voorwerp wordt gezien. Op dezelfde wijze 

 als die van een aardsch voorwerp , wordt ook de afstand van een hemel- 

 licht bepaald. Men neemt de rigtingen waar ., waarin het hemellicht 

 zich op hetzelfde oogenblik vertoont, aan twee ver van elkander ver- 

 wijderde plaatsen der aarde , of doet dit aan dezelfde plaats der aarde , 

 op twee tijdstippen, waartusschen deze door de wenteling der aarde om 

 hare as haren stand in de ruimte aanmerkelijk verandert ; maar in 

 het eene geval , zoowel als in het andere , heeft men veel te berekenen , 

 alvorens men tot de kennis van eene zijde en twee hoeken van den 

 evengenoemden driehoek komen kan. De plaatsen op de aarde moeten 

 zoo ver mogelijk, uit elkander liggen , en daarbij laat de eene plaats 

 zich niet uit de andere waarnemen , zoodat niet onmiddellijk de rigting 

 bepaald kan worden van het hemellicht met betrekking tot de lijn, 

 die beide plaatsen aan elkander verbindt. Uit twee van elkander ver- 

 wijderde plaatsen kan een hemellicht niet volkomen op hetzelfde oogen- 

 blik worden waargenomen en in den tusschentijd heeft het zich , zoowel 

 als de plaatsen , voortbewogen. Heeft men het hemellicht uit dezelfde 

 plaats waargenomen, gebruik makende van de beweging der aarde om 

 hare as , dan moet die beweging natuurlijkerwijze voor den tusschentijd 

 tusschen de waarnemingen met juistheid worden bepaald en ook de be- 

 weging van het hemellicht worden in aanmerking genomen. Het een- 

 voudig beginsel wordt dus zeer zamengesteld bij zijne toepassing op de 

 hemellichten , maar daarin is het eigenlijk bezwaar tegen de bepaling 

 van den afstand der hemellichten niet gelegen. Het eigenlijk bezwaar 

 vloeit daaruit voort , dat alle hemellichten , met uitzondering van de 

 maan alleen , in vergelijking van de grootte der aarde , zeer ver van ons 

 verwijderd zijn. Daardoor wordt het verschilzigt , ook voor de meest 

 verwijderde plaatsen der aarde, uitermate klein, en nog voor een paar 

 eeuwen waren de onvermijdelijke fouten der waarnemingen veel grooter 

 dan yijn geheele bedrag, terwijl die fouten, bij de naauwelijks geloof- 



