VAJf HET ZONNESTELSEL. 



73 



de hoek, waaronder het middelpunt der aarde en de plaats uit het 

 hemellicht zouden worden gezien en die hoek verkrijgt zijn grootst 

 mogelijk bedrag, als de lijn van de plaats naar het middelpunt der 

 aarde getrokken , d. i. de straal der aarde voor de plaats , loodregt 

 staat op de lijn, die het hemellicht met de plaats verbindt. Het 

 hemellicht vertoont zich dan in den horizon der plaats en zijne pa- 

 rallaxis, die daarbij zoo groot mogelijk wordt, draagt dan den naam 

 van horizontale paraJlaxis. Ku is de aarde niet volkomen kegelvor- 

 mig en ten gevolge daarvan zijn hare stralen voor de verschillende 

 punten van hare oppervlakte niet allen even lang. Die stralen zijn 

 het langst voor de plaatsen gelegen onder den aequator der aarde 

 en ik zal de horizontale parallaxis voor die plaatsen , die de hori- 

 zontale aequatoriale parallaxis van het hemellicht genoemd wordt , in 

 het vervolg altijd bedoelen , als ik mij van het woord parallaxis 

 alleen bedienen zal. Het is klaar, dat die parallaxis van een hemel- 

 licht de hoek moet zijn , waaronder de halve middellijn der aarde 

 zich uit dat hemellicht zoude vertoonen ; dat zij de schijnbare grootte 

 van de aarde , uit het hemellicht gezien , uitdrukt en door de eenvoudigste 

 regelen der driehoeksmeting doet bepalen , hoeveel malen de straal der 

 aarde in den afstand van het hemellicht is begrepen. De eenheid of 

 de maat , waarmede het zonnestelsel wordt uitgemeten , is het gemid- 

 deld bedrag van den afstand der aarde tot de zon. Kent men de 

 parallaxis der zon voor dien afstand, zoo weet men ook, hoeveel 

 stralen der aarde , hoevele mijlen en hoevele ellen de genoemde een- 

 heid bedraagt en daarmede zijn alle afmetingen en afstanden in het 

 zonnestelsel , wegens hunne bekende verhoudingen , in volstrekten zin 

 bepaald. De parallaxis der zon was alzoo de grootheid, die men te 

 bepalen had, maar ongelukkiglijk moest zij zeer lang de steen der 

 wijzen blijven. 



Wil men beseffen , waarom de bepaling van de parallaxis der zon steeds 

 aan zoo groote bezwaren verbonden was, zoo behoeft men slechts zijne 

 aandacht op hare grootte te vestigen. De parallaxis der zon bedraagt nog 

 niet ten volle negen boogsecundcn en die grootheid komt met de schijn- 

 bare dikte van een rag] o uit een spinncnnest overeen, als dit op oenen 

 afstand wordt gehouden , waarbij een goed oog het scherpst ziet. Eenc 

 fout in de waarneming der zon begaan , tien malen kleiner dan de dikte 

 van een spinragje , moet dus bij de bepaling van hare parallaxis en van 

 haren volstrekten afstand eene fout te weeg brengen , zoo groot als een 



