VAN HET ZONNESTELSEL. 75 



die tusschen de afstanden bekend en het was ligt, uit de verhouding en het 

 verscliil de parallaxis zoowel van Yenus als van de zon af te leiden ^). 

 Ongelukkiglijk kunnen de overgangen van Yenus voorbij de zonneschijf 

 slechts zestien malen in duizend jaren plaats hebben , en mogt hallet 

 zulk een verschijnsel niet beleven. De eenige overgangen van Yenus , 

 die men tot nu toe waarnemen kon , zijn die van de jaren 1761 en 1769 , 

 en de eerstvolgende zullen niet voor de jaren 1874 en 1882 plaats hebben , 

 waarna het verschijnsel zich eerst weder in het jaar 2004 zal openbaren. 

 Eerst omstreeks het midden der verleden eeuw verkregen de sterre- 

 kundige waarnemingen eene naauwkeurigheid , vergelijkbaar bij die der 

 waarnemingen van den tegenwoordigen tijd, en de pogingen, om de 

 parallaxis der zon door de tusschenkomst der planeet Mars te bepalen, 

 leidden ook toen eerst tot eenige uitkomsten , die niet geheel van de waar- 

 heid afweken. De parallaxis der zon werd veel kleiner en alzoo de af- 

 stand van dat ligchaam tot ons veel grooter bevonden , dan men vroeger 

 had kunnen vermoeden , maar de verkregene uitkomsten liepen nog der- 

 wijze uit elkander , dat de genoemde grootheden zelfs niet geacht konden 

 worden op een vijfde deel van hun bedrag na bepaald te zijn. Die 

 kennis kon nog geenszins bevredigen , en alle hoop werd toen gevestigd 

 op den overgang van de planeet Yenus voorbij de zonneschijf, die in 

 het jaar 1761 plaats zoude hebben, maar dat verschijnsel zoude dan 

 voor de bepaling van de parallaxis der zon niet bijzonder gunstig zijn 

 en men nam ook niet de beste maatregelen om van de omstandigheden 

 partij te trekken. Er werden ter waarneming van het verschijnsel 

 sterrekundigen naar het hooge noorden van Europa , naar Indië , naar 

 de Kaap de Goede Hoop en naar andere verwijderde streken der aarde 

 gezonden , doch de pogingen van sommigen werden door eene betrokkene 

 lucht verijdeld , en men verkreeg slechts weinige waarnemingen , ge- 

 schikt voor het doel , waartoe zij waren volbragt geworden. In weerwil 

 van die teleurstellingen , gaf de overgang van Yenus de parallaxis der 

 zon met eene veel hoogere naauwkeuiigheid , dan men die vroeger had 

 kunnen bepalen , en toen men de waarde van het verschijnsel had leeren 

 kennen , werden groote tocbcreidselen gemaakt om het bij zijne meer 

 gunstige herhaling in het jaar 1769 zoo volledig mogelijk waar te 

 nemen. Aan de sterrewachten in Europa werd niets verzuimd , wat de 



') In mijn werk: de Sterrenhemel , tweede deel, tweede druk, bladz. 243, heb ik 

 met uitvoerigheid verklaard , hoe de parallaxis der zon uit de waargenomen overgan- 

 gen van Venus voorbij de zonneschijf kan worden afgeleid. 



