VAN HET ZONNESTELSEL. 77 



gaf om eene kleine wijziging aan zijne vroegere uitkomst toe te brengen. 

 IsTaar de verbeterde einduitkomst, door encke verkregen, bedroeg de 

 parallaxis der zon 8 ",571, terwijl de overblijvende onzekerheid dier 

 einduitkomst door hem op 0",037 werd geschat. Uit die parallaxis der 

 zon leidt men af, dat de gemiddelde afstand van dat hemellicht tot 

 ons 24,065 malen grooter is dan de straal van den aequator der aarde 

 en alzoo een bedrag moet hebben van 20,682,329 Duitsche geographische 

 mijlen. De vermoedelijke onzekerheid dier uitkomst bedroeg 90,000 D. 

 G. mijlen en alzoo ^j^ ^'^^ ^^^ geheel, zoodat zij nog ten minste dui- 

 zend malen minder naauwkeurig was dan de getallen , die de verhouding 

 tusschen de afmetingen van de loopbanen der planeten uitdrukken. Deze 

 uitkomst voor den afstand der zon werd , als de meest naauwkeurige , 

 algemeen aangenomen , en alle getallen , die men in de latere werken 

 voor de volstrekte afmetingen der planeten en hare loopbanen aantreft , 

 zijn op haar gevestigd. Een soortgelijk onderzoek als dat van encke , 

 leidende tot bijna volkomen dezelfde einduitkomst, was reeds in het 

 jaar 1815 door eeeeek, volbragt, maar het bleef onbekend, daar het 

 eerst in het jaar 1832 werd uitgegeven. 



Ik heb , door middel van een spinragje , een denkbeeld trachten te 

 geven van de uiterst geringe ruimte , die eene grootheid van 8 secun- 

 den , zooals de parallaxis der zon , voor ons oog aan den hemel inneemt 

 en men kan daaruit afleiden , met welk eene verbazende schei^pte die 

 grootheid bepaald moet zijn, als men hare vermoedelijke fout op niet 

 meer dan eenige honderdste deelen eener secunde behoeft te stellen. 

 Zelfs op dit oogenblik is geene enkele grootheid in de sterrekunde met 

 eene zekerheid van weinige honderdste deelen eener secunde door me- 

 ting bepaald , en het was niet te verwachten , dat de parallaxis der zon , 

 door meting, ooit met eene hoogere naauwkeurigheid bepaald zoude 

 worden , dan die de overgangen van Yenus hadden doen bereiken. Aan 

 de Kaap de Goede Hoop en te Greenwich werden echter de metingen 

 omtrent de planeet Mars bij hare meest gunstige standen voortgezet, 

 evenals of Venus nimmer voor de zon ware waargenomen , en men 

 trad nu en dan te voorschijn met uitkomsten, uit die metingen afgeleid, 

 waaraan niet de minste waarde kon worden toegekend. Men had, al- 

 thans aanvankelijk , volstrekt geene reden om met de uitkomst, door 

 encke verkregen, ontevi*eden te zijn, maar terwijl in de ' sterrekunde 

 eene bestendige jagt wordt gemaakt op eene verhoogde naauwkeurigheid, 

 vond men het te hard , met eene verbetering van de uitkomst voor de 



