80 DE JONGSTE ONDERZOEKINGEN OMTRENT DE AFMETINGEN 



in verdenking komen moest. Het eerst scheen de maan zich door 

 hare beweging tegen de aangenomene parallaxis der zon te verzetten. 

 Door de derde wet van keppler kan men uit de omloopstijden der 

 planeten de verhouding tusschen hare gemiddelde afstanden tot de zon 

 en uit de omloopstijden van de wachters eener planeet de verhouding 

 tusschen hunne afstanden tot die planeet afleiden , maar die wet geldt 

 alleenlijk voor ligchamen, die zich om hetzelfde hoofdligchaam bewe- 

 gen en door haar kunnen voor de bepaling van verhoudingen tusschen 

 afstanden geene bewegingen van wachters en hoofdplaneten met elkan- 

 der in verband worden gebragt. De oude plinius meende, dat de zon 

 12 malen verder dan de maan van ons verwijderd moest wezen , 

 omdat zij 12 malen meer tijds behoefde om haren loop om de aarde te 

 volbrengen , maar nu wij zoo veel wijzer zijn geworden , kunnen wij 

 uit de omloopstijden van zon en maan onmiddellijk niets omtrent de 

 verhouding tusschen hare afstanden afleiden , want wij wetoa nu , dat 

 die omloopstijden hoofdzakelijk afhangen van de hoeveelheden stofs , 

 die de zon en de aarde bevatten. De parallaxis der maan is , wegens 

 hare grootte , met eene betrekkelijk zeer hooge naauwkeurigheid be- 

 kend en nog naauwkeuriger kennen wij de omloopstijden van de maan 

 en de aarde. Konden wij van die omloopstijden op dezelfde wijze 

 als bij de planeten tot de verhouding tusschen de afstanden van zon 

 en maan opklimmen , dan zoude de parallaxis der zon reeds voor 

 eene eeuw op minder dan een honderdste deel eener secunde na met 

 zekerheid zijn bepaald geworden. Op eene hoogst merkwaardige wijze 

 laat zich echter, hoezeer met eene mindere naauwkeurigheid, uit de 

 beweging der maan de verhouding tusschen hare parallaxis en die 

 der zon afleiden. Het is bekend , dat door de aantrekking der zon 

 aan de beweging der maan om de aarde zeer aanzienlijke storingen 

 worden toegebragt , waarvan de voornaamste zich zelfs »voor de ouden 

 niet konden verbergen. De loopbaan der maan om de aarde wordt 

 door de aantrekking der zon uitgerekt , hetgeen eene aanzienlijke ver- 

 andering in de beweging der maan veroorzaakt, maar aan de zijde 

 naar de zon toegekeerd is die uitrekking iets grooter dan aan de 

 tegenovergestelde zijde , omdat zij digter bij de zon gelegen is. Uit 

 dat verschil vloeit eene niet groote , bijzondere onregelmatigheid voort 

 in de beweging der maan , die van de verhouding tusschen de afstan- 

 den van zon en maan en dus ook van de verhouding tusschen hare 

 parallaxen afhangt en daarom ook de parallactische vereffening der 



