VAX HET ZOXxVESTELSEL. 81 



maan genoemd wordt ^). Zij kan de maan, voor ons oog, zooveel 

 aan den hemel verplaatsen als dertigmalen de parallaxis der zon be- 

 draagt , maar zij laat zich niet dan moeijelijk van de overige storingen 

 in de beweging der maan schiften. Heeds voor meer dan eene eeuw 

 heeft men pogingen aangewend om, door de genoemde onregelmatig- 

 heid in de beweging der maan , van hare parallaxis tot die der zon 

 op te klimmen , maar de veikregene uitkomsten waren blijkbaar min- 

 der naauwkeurig dan de regtstreeksche bepalingen en werden daarom 

 geheel ter zijde gesteld. Eij de volmaking der theorie en der waar- 

 nemingen werd de genoemde onregelmatigheid in de beweging der 

 maan veel naauwkeuriger dan te voren bepaald en in onderscheidene 

 leerboeken , die omstreeks den tijd verschenen , waarop de IJloord- Ame- 

 rikanen hunne zending voorbereidden , wordt zelfs op de schoone over- 

 eenstemming gewezen tusschen de parallaxis der zon , uit haar afgeleid , 

 en die welke door encke was verkregen. De theorie van de beweging 

 der maan was , in de allerlaatste jaren , een voorwerp van onder- 

 zoek , en helaas ook van twist , bij de grootste wiskundigen der aarde. 

 Haxsei? , die aan de volmaking dier theorie het meest heeft toege- 

 bragt , wilde zijne onderzoekingen , vooral ten nutte der zeevaart , 

 aan de verbetering der maan-tafelen dienstbaar maken en bragt daartoe 

 zijne theorie in verband met de veeljarige waarnemingen omtrent de 

 beweging der maan , die aan de sterre wachten te Green wich en te 

 Dorpat waren volbragt geworden. Tot de talrijke uitkomsten , die uit 

 de vergelijking van de theorie van hansen bij de waarnemingen wer- 

 den afgeleid , behoorde eene nieuwe bepaling van de parallaxis der 

 zon. Eceds in het jaar 1854 kondigde hansen aan , dat de parallaxis 

 der zon, door de beweging der maan, kennelijk grooter werd bevon- 

 den , dan zij naar de overgangen van Yenus wezen moest. In het 

 jaar 1857 bepaalde hij die parallaxis voorloopig op 8".97 , waarvoor, 

 in het jaar 1859 door powalky , door hetzelfde onderzoek, 8.73 

 werd verkregen. In het jaar 1863 ondernam hansen eene nieuwe en 

 zeer strenge bepaliag van de parallaxis der zon , op de beweging der 

 maan gevestigd , en naar de door hem verkrogene einduitkomst , waaraan 

 men geen hoogen graad van naauwkeurigheid kan ontzeggen , moest 

 de parallaxis der zon 8'. 92 bedragen. 



') Be sterrenhemel ^ eerste deel, derde druk, blad/. 294. 

 1866. 



