VAX HET ZOXXESTELSEL. 83 



grooter dan die naar hare bekende massa "wczcn kon , en niet veel 

 scherpzinnigheid Averd door leveeeiee aangetoond , dat dit verschil al- 

 leenlijk kon worden uit den weg geruimd door aan de aangenomene 

 waarde voor de parallaxis der zon zulk eene vcrgrooting toe te brengen , 

 als reeds door de theorie der aarde was aangewezen. De theorie was 

 toen eerst zoo ver gekomen , dat zij eene scherpe afleiding van de paral- 

 laxis der zon uit de uiterst zamengestelde beweging der planeten ge- 

 doogde , en het kon den sterrekundigen niet dan hoogst onaangenaam zijn , 

 dat de ingewikkelde bespiegelingen omtrent de beweging van drie pla- 

 neten eenstemmig eene uitkomst gaven , kennelijk van die onderscheiden, 

 welke uit de eenvoudigste waarnemingen en berekeningen was afgeleid. 



Alsof de sterrekundigen niet genoeg te lijden hadden door hunne ei- 

 gene wetenschap , die , na zoo menig verschil tusschen theorie en waar- 

 neming te hebben opgelost , nu weder voor zoodanig een verschil moest 

 blijven staan , kwam de natuurkunde hunne onrust nog aanmerkelijk 

 vergrooten. Wij weten , dat het licht der hcmellichten zich met eene 

 verbazende snelheid door de ruimte der schepping voortplant , en dat die 

 voortplanting , verbonden met de beweging der aarde om de zon , alle 

 vaste sterren zich , voor ons oog , jaarlijks in een' kleinen kring aan den 

 hemel doet bewegen ^). Het bedrag van die zoogenaamde aberratie der 

 hemellichten , dat thans met eene zeer hooge naauAvkeurigheid uit de 

 waarnemingen is afgeleid, bepaalt de verhouding tusschen de snelheid 

 van het licht en die der aarde. De snelheid der aarde wordt afgeleid 

 uit de eigenlijke grootte van hare loopbaan , die zij in den lijd van 

 juist een jaar doorloopt, en deze Aveder Avordt bepaald door de paral- 

 laxis der zon; Aveshalvc de snelheid van het licht (308 millioenen 

 ellen in eene secunde) , zooals die in de leerboeken voorkomt , wederom 

 geheel en al rust op de waarde , die , naar E^•CI£E , voor de parallaxis 

 der zon wordt aangenomen. De snelheid van het licht werd , reeds 

 in het jaar 1675, door KoibiER uit de A'erduisteringen der Avachters 

 van Jupiter afgeleid en hebben die verschijnselen later tot hare vrij 

 naauwkeurige bepaling aanleiding gegeven , ook dit onderzoek rustte 

 weder op denzelfden grondslag. In het begin van deze eeuAV zoude 

 men de bepaling van de verbazende snelheid des lichts , zonder do 

 tusschenkomst der hemellichten , zekerlijk voor een droombeeld hebben 

 gehouden , maar ook in dit opzigt is nu liet schijnbaar onmogelijke 



') De Ülcrreiihcmeï , eerste deel, deide druk, bladz. öl. 



