VAN HET ZONNESTELSEL. 85 



Nog vóór dat de uitkomst, door foucalt verkregen, de onrust der 

 sterrekundigen had kunnen vergrooten , waren sommigen van hen reeds 

 ijverig bezig om het bestaand ergerlijk verschil , zoo mogelijk , uit den 

 weg te ruimen. Keppler had , naar zijne eigene verklaring , eenmaal 

 de planeet Mars gevangen en niet losgelaten , voordat zij hem alles had 

 medegedeeld, wat hij van haar omtrent het zonnestelsel wilde verne- 

 men. Men wilde haar , met een soortgelijk doel , op nieuw gevangen 

 nemen, en zij zoude daartoe, op het einde des jaars 1862, de beste 

 gelegenheid aanbieden, omdat haar afstand tot de aarde dan zoo klein 

 zoude wezen , als die slechts eenmaal in vijftien jaren worden kan. Er 

 werden twee aanvallen op de planeet Mars gelijktijdig beraamd , waar- 

 van de eene zoude staan onder de leiding van gillis, den bestuurder 

 van de sterrewacht te Washington , de andere onder die van "wtcnnecke , 

 den vice-bestuurder der sterrewacht op den Pulkowa. Men had geene 

 nieuwe handelwijze of nieuwe werktuigen uitgevonden en kon dus 

 alleenlijk herhalen , wat sedert cene eeuw bijna aanhoudend was ge- 

 schied , maar de aanval zoude nu meer algemeen en beter beraden zijn 

 dan te voren en zoo men de waarnemingen aan ver van elkander ver- 

 wijderde plaatsen der aarde naauwkeurig naar de voorschriften van 

 GILLIS en wiNNECKE volbragt , kon men althans op eene regteiiijke uit- 

 spraak hopen bij het geschil , dat tusschen theorie en waarnemingen 

 was opgerezen. Weinigen hebben aan de uitnoodiging tot medewer- 

 king aan de waarnemingen beantwoord , hetgeen aan de strengheid der 

 eischen kan worden toegeschreven; maar het is allerzonderlingst , dat 

 de weinige waarnemingen , die de maatregel heeft opgeleverd , tot heden 

 grootendeels ongebruikt zijn blijven liggen. Men heeft nog niets ver- 

 nomen van eenige uitkomst uit de waarnemingen, naar het plan van 

 GILLIS volbragt, afgeleid en daar gillis in het voorjaar van dit jaar 

 overleed, zal men die waarnemingen welligt geheel en al laten rusten. 

 "WiNNECKE was aanvankelijk zoo ongeduldig , dat hij , reeds in Maart 

 1863, met een voorloopig berigt van een vooiioopig onderzoek te voor- 

 schijn trad , maar hij is niet verder dan tot dat voorloopige gekomen , 

 en daar hem bij den aanvang van dit jaar eene ernstige en misschien 

 onherstelbare ziekte trof , heeft men vooreerst geen nader onderzoek 

 van hem te wachten. Winnecke ontving zeer vroegtijdig de waarne- 

 mingen , volbragt aan de Kaap de Goede Hoop , waarvan 1 3 reeksen 

 op dagen vielen , waarop de planeet ook op den Pulkowa was waargc- 

 genomen. Dit gaf hem 13 bepalingen van de parallaxis der zon, wier 



