88 DE JONGSTE ONDERZOEKINGEX OMTRENT DE AFMETINGEN 



van sterrekundige bepalingen wordt overschat door de thans algemeen 

 gebruikelijke onjuiste toepassing der waarschijnlijkheidsrekening, en zij 

 heeft een verschil , dat tusschen uitkomsten , voor dezelfde grootheid , op 

 verschillende wijzen verkregen , scheen te bestaan , volkomen opgeheven. 

 Men zal niet in ernst kunnen beweren , dat eene der talrijke bepalingen 

 van de parallaxis der zon, op een tiende deel eener secunde na, zeker 

 is , en binnen die grenzen komen de voornaamste dier bepalingen nu 

 alle met elkander overeen. Het vermeend verschil tusschen theorie en 

 waarnemingen is alzoo andermaal volkomen opgelost, en de sterrekunde 

 heeft zich weder den lof waardig betoond , die haar wordt toegebragt. 



De meest naauwkeurige waarde van de parallaxis der zon , die nu 

 moet worden aangenomen , kan op 8 ".90 gesteld worden. Op minder 

 dan een half tiende deel eener secunde na komt die waarde overeen 

 met de uitkomst door hansen uit de theorie der maan , door leveekier 

 uit de theorie der planeten, door foucault uit de snelheid van het licht, 

 door WINNECKE CU STONE uit de regtstreeksche waarneming der planeet 

 Mars, en door powalky uit den overgang van Yenus afgeleid. Als men 

 in aanmerking neemt, dat dit half tiende deeltje eener secunde 160 malen 

 in de dikte van een spinragje en meer dan duizend malen in de dikte 

 van een hoofdhaar is begrepen , als die voorwerpen op eenen afstand van 

 het oog worden gehouden, waarop zij zich het scherpst vertoonen, zoo 

 heeft men overvloedige redenen om met de tegenwoordige sterrekunde 

 ingenomen te zijn , al moge zij , tegenover de almagt van den Schepper, 

 een getuigenis blijven van menschelijk onvermogen. 



Stelt men de parallaxis der zon op 8 ".90, zoo vindt men, voerbaren 

 gemiddelden afstand tot de aarde, een bedrag van 19,918,240 D. Gr. mijlen. 

 Het half tiende deeltje van eene secunde , waarvan zoo even sprake 

 was, zou dien afstand niet minder dan 112,000 D. G. mijlen veranderen. 

 Neemt men de genoemde waarde als de meest naauwkeurige aan , zoo 

 moet de parallaxis der zon, door encke bepaald, de grootheid, waarop 

 thans alle bepalingen van afmetingen in het zonnestelsel rusten , met 

 O "33 en dus met j'^ van haar bedrag worden vergroot. In dezelfde 

 verhouding moeten alle grootheden worden verkleind, die in de tegen- 

 woordige leerboeken voorkomen en op volstrekte afmetingen in het zon- 

 nestelsel betrekking hebben. Dit geldt voor de afstanden der planeten 

 tot de zon , tot elkander en tot hare wachters , zoo als ook voor hare 

 middollijnen , in middellijnen der aarde of in mijlen uitgedrukt. Na- 

 tuurlijkerwijze moet, naar aanleiding daarvan, eene wijziging ook aan 



