114 HOOG-AZië UIT EEN NATÜUR- 



vlakten van Indië en storten zich. uit in de Indische zee , terwijl daarente- 

 gen naar de vlakten van Midden- Azië , naar het noorden al die rivieren 

 stroomen , die zich vormen aan de noordelijke helling van den Karakorüm 

 of welke ontspringen op de beide hellingen van den Künlün. Sommige 

 dezer rivieren verliezen zich in de uitgestrekte steppen van Midden-Azië , 

 andere bereiken de Chinesche zee , eenige weinige zijn binnen-rivieren en 

 loopen uit in de meren. 



Yóór alles dient te worden opgemerkt betreffende de rivieren van Hoog- 

 Azië , dat het meerendeel haren oorsprong niet uit bronnen in den 

 striksten zin van het woord ontleent , maar van gletschers. De hoeveel- 

 heid water der rivieren is aan groote veranderingen onderworpen , die in 

 den zomer ontstaan tengevolge van het smelten der sneeuw, maar slechts 

 in Thibet hoort men van groote , verwoestende overstroomingen , welke 

 bij tijd en wijle ontstaan , doordat zoo niet in ontoegankelijke dan toch 

 in weinig bezochte gedeelten van het gebergte , tengevolge van aard- 

 stortingen of ook van sneeuwlawinen , zich eene groote massa water 

 verzamelt , hetwelk later , als de oorspronkelijke hindernissen uit den weg 

 zijn geruimd , met groote hevigheid zich in de beddingen der rivieren 

 uitstort en deze tot eene ongewone hoogte doet zwellen. 



Tot de verschijnselen , die den loop der meeste grootere rivieren van 

 IIoog-Azië kenschetsen en die bij Europesche rivieren wel niet geheel 

 en al ontbreken, maar toch in het algemeen slechts zeer onvolkomen 

 zijn ontwikkeld , behooren de steeds op gezette tijden wederkeerende 

 veranderingen , die haar waterpas ondergaat op onderscheidene tijden van 

 het jaar , en in het bijzonder de verrassende magtigheid der uitschu- 

 ringen, de eigenschap van het water om steeds dieper in het bed der 

 rivier te graven en alzoo van de algemccne oppervlakte langzaam , maar 

 onophoudelijk neer te dalen. 



Deze uitschuring juist is het , die bij de rivieren van Hoog- Azië het 

 hoogst en het algemeenst ontwikkeld is. Wanneer zij behoorlijk erkend 

 en bepaald is , opent zij nog bovendien vele belangTijke gezigtspunten , 

 ter verklaring van vele geographische , geologische en natuurkundige 

 verschijnselen. 



Yoor ik evenwel er toe over ga eenige der talrijke verschijnselen aan te 

 voeren , die voor een deel in innigen zamenhang met de uitschuring 

 door do rivieren staan , anderendeels daaruit onmiddellijk voortvloeijen , 

 wil ik trachten de magtigheid eu algemecne uitbreiding der uitschuring 

 door eenige voorbeelden en getallen op te helderen. 



