HET LEVEN OP ANDEllE WERELDEK-. 123 



Satumus heeft eene digtheid van ongeveer ï van die van water , en 

 wanneer wij ons voorstellen , dat die planeet niet homogeen is , maar 

 uit lagen van verschillende digtheid bestaat, dan moeten de buitenste 

 lagen uit zeer fijne zelfstandigheden bestaan. Zwavel-aether heeft een 

 soortelijk gewigt van 0,724, het water als 1 gerekend. Saturnus ont- 

 vangt 9 1 maal minder licht en warmte dan de aarde , maar wegens 

 zijne eigenschap om het licht sterk terug te kaatsen , schijnt hij helderder 

 dan men zou moeten veronderstellen. 



Zoo wij aannemen , dat zwaarte en spierwerkzaamheid op de verschil- 

 lende planeten zich tot elkander verhouden evenals op de aarde, dan 

 zullen wij bevinden , zooals Sir john heeschell opmerkt, dat de kracht, 

 waarmede de zwaarte de spierwerkzaamheid tegenwerkt , op Jupiter 

 nagenoeg twee en een half maal zoo veel is als op cle aarde , doch op 

 Mars slechts de helft , op de JVIaan J , op de kleinere planeten waar- 

 schijnlijk niet meer dan ^V ? hetgeen eene reeks oplevert , waarvan de 

 uitersten tot elkander staan als 60 tot 1. 



Yoor zoover de analogie niet geheel en al bedriegt , moet de mate 

 van werkzaamheid , die op eene planeet door levende wezens ten toon 

 gespreid wordt , in standvastige verhouding staan tot de hoeveelheid 

 van warmte , die zij verbruiken. "Wij kunnen niet zeggen , welke hoeveel- 

 heid warmte eene planeet ontvangt, omdat die planeten zeer kunnen 

 verschillen ten aanzien van de evenredigheid van warmte , die zij vast- 

 houden. Wij weten dit van hetgeen op de aarde plaats vindt. Een 

 drooge bergachtige hoogte ontvangt eene groote hoeveelheid zonnewarmte , 

 maar verliest die ook spoedig door sterke uitstraling , terwijl daarentegen 

 eene lagere streek , met eene vochtige atmospheer als met een wollen 

 kleed bedekt , maar minder warmte ontvangende , eene temperatuur 

 behoudt , die de temperaturen der genoemde hoogere streken ver overtreft. 



Sir JOHN HEESCHELL doct Opmerken , dat wij uit de omstandigheid , 

 dat Mercurius zevenmaal meer zonnestralen ontvangt dan de aarde , 

 niet mogen besluiten , dat de voorwerpen op die planeet zevenmaal 

 warmer zijn. Evenmin kunnen wij met zekerheid beweren , dat Nep- 

 tunus negenhonderdmaal kouder is, omdat hij negenhoriderdmaal minder 

 ontvangt. Hij zegt : „de zwakke zonneschijn op eene verwijderde planeet 

 kan op hare oppervlakte worden teruggehouden en opgehoopt . evenals 

 een weinig zonneschijn , of zelfs de verspreide warmte gedurende een 

 bewolkten dag voldoende is om het inwendige van eene oranjerie op 

 eene vrij hooge temperatuur te houden." 



