170 DE VOOEZORGEN TOT INSTANDHOUDING 



het nut daarvan is in het oogvallend. Yeel van dien overvloed kan 

 door den mensch gebruikt worden, of strekken tot levensonderhoud der 

 dieren, zonder dat het in stand blijven der gewassen hierdoor gevaar loopt. 



De meeste planten vermenigvuldigen zich op meer dan ééne wijze : 

 door zaden , door uitloopers , wortelspruiten , ranken , bollen , knollen 

 enz. enz. ; maar bij de eenjarige of zoogenaamde zaaiplanten , bij welke 

 de instandhouding van het gewas doorgaans geheel afhangt van de 

 vorming der zaden , is voor deze dan ook op de beste wijze gezorgd en 

 wel : 1 ) door den snellen groei en het spoedig in bloei komen der 

 eenjarige planten ; 2) door de talrijkheid der bloemen en de spoedige 

 vorming der zaden; 3) door het overgroot aantal zaden, die men tot 

 vele duizenden uit een enkel zaaizaad heeft zien voortkomen. In de 

 zaaddoozen van den tabak en den slaapbol (^Papaver) zijn zij in ééne 

 plant dikwijls tot 20,000 en 30,000 geteld; ja, in opzettelijk daarom- 

 trent ingestelde proefnemingen heeft men uit één zaad van eene soort 

 van Latuw {Lactuca virosa) 175,148 en uit één zaad van het Bihen- 

 hruid 286,770 zaden zien geboren worden ^). 



Het zijn dan ook meestal éénjarige planten , zooals de granen , peul- 

 vruchten enz. , waarvan wij de overvloedige voortbrenging der zaden 

 tot mcnschcnvoedsel aanwenden. 



Laat ons nu de middelen tot instandhouding van alle deelen en de 

 voorzorgen voor de toekomst in de onderscheidene organen der plant 

 meer in het bijzonder nagaan. 



De wortel ontbreekt nooit , behalve in de alleronvolkomenste planten , 

 in welke alle organen tot eene gelijksoortige massa zijn incengevloeid , 

 in ecnige ivoeJcer planten , die , op andere planten levende , afzonderlijke 

 werktuigen tot opneming van voedsel gemakkelijker kunnen missen en 

 in eenige waterplanten, welke aan alle zijden door eene voedende mid- 

 denstof omgeven zijn. Waar de wortel , zooals doorgaans , aanwezig 

 is , is hij , althans bij de volkomener planten , reeds in het zaad voor- 

 handen en is het het eerste deel, dat bij de ontkieming van het zaad 

 te voorschijn komt, omdat dit deel ook het eerst noodig is, ten einde 

 aan de plant eene vaste standplaats te schenken en het noodige voedsel 

 te doen opnemen. Eerst is de wortel veel grooter dan de steng ; daarna 

 de steng grooter dan de wortel, alhoewel er tusschen beide verband is 



') H. c. VA.N HALL, Handboek der kruidkunde, bladz. 110. 



