VAN HET PLANTENKIJK. 175 



zonder schade de organen kunnen missen , die tot de sapbewerking 

 zouden moeten dienen. 



Zij zijn op den stam of den tak , doorgaans zeer geregeld , geplaatst 

 en wel zóó , dat het eene blad het andere zoo min mogelijk belet ge- 

 bruik te hebben van den nuttigen invloed van lucht , licht enz. Hunne 

 rigting is bij onze boomen meest zóó , dat het boven vlak naar het licht 

 gewend is en het ondervlak , onder de beschutting van het bovenvlak , 

 door zijne meer oneffene oppervlakte , uitstekende haren of inspringende 

 luchtholten , de noodige wisselwerking met de lucht tot stand brengt. 



In de bloemen zijn de meest gewigtige deelen , de meeldraden en de 

 stampers , het meest in het midden geplaatst , zoodat zij omgeven en 

 beschut worden door de meer uitwendige deelen , den kelk en de bloem- 

 kroon. Yan die gewigtigste deelen zijn de voornaamste het eerst en 

 het volkomenst ontwikkeld , en wel van de meeldraden de helmknop- 

 pen [antlierae) , van de stampers de stempel en het vruchtbeginsel , 

 alle welke vaak reeds in den bloemknop zigtbaar zijn , wanneer van 

 helmdraad en stijltje nog naauwlijks een spoor aanwezig is. 



In vele bloemen openen en sluiten zich de bloemkroon en soms ook 

 de kelk om de meeldraden en stampers voor den schadelijken invloed 

 van nachtelijke koude en vochtigheid te beschutten en te openen voor 

 den heilzamen invloed van zonnelicht en warmte. Eerst is de kelk 

 het grootst , wijl dit buitenste deel der bloem het eerst noodig is om 

 de meer inwendige deelen te beveiligen ; daarna is de beurt aan de 

 bloemkroon en de overige deelen , die eerst binnen in den gesloten 

 bloemkelk veilig bewaard worden. 



Daar vochtigheid voor het openen der helmknopjes en voor de wer- 

 king des stuifmcels schadelijk is , komen deze deelen bijna alleen in 

 het best van den zomer te voorschijn en dikwijls alleen des daags , 

 terwijl zij 's nachts door de bloemkroon enz. bedekt zijn. 



Onderscheidene waterplanten verheffen hare bloemen aan de opper- 

 vlakte des waters , ten einde de bevruchting in de lucht kunne plaats 

 hebben. Sommigen scheiden lucht in afzonderlijke holten of in blaas- 

 jes, b. V. het Blaaskruid {Utricularm) , af, welke lucht tegen den tijd 

 der bloeijing in grooter hoeveelheid afgescheiden en de bloeijende plant 

 alzoo boven water verheven wordt. In ons gewone zeewier of zeelint 

 {Zostera marina) staan meeldraden en stampers vlak bij elkander in de 

 welgcslotene bladscheede , opdat de bevruchting niet door het water 

 belemmerd worde. 



