VAN HET PLANTENRI.TK. 177 



enz. ontstaan. Zoo zouden er vele voorbeelden van gedaantewisseling 

 in het plantenrijk te noemen zijn; ja, men heeft zelfs al de deelen 

 der bloem , behalve de middelspil , uit vormsveranderingen der bladen ; 

 het ontstaan der vaten uit de cellen enz. enz. , met goed gevolg ge- 

 tracht te verklaren. 



In de vruchten zijn de zaden met hunne eigene huid en dik- 

 wijls ook nog met andere bedekselen bekleed , en het is inderdaad eene 

 uitzondering op den regel, dat er wezenlijk naakte zaden bestaan. 



Een aantal zaadhulsels springen van zelve open , doch niet vóórdat 

 de zaden werkelijk tot rijpheid gekomen zijn. Droogte en vochtigheid 

 werken hiertoe en tot de verspreiding der zaden op eeue zeer merk- 

 waardige wijze mede. De zaaddoos van vele Bladmossen (^Musci) namelijk 

 is aan hare mondopening gesloten door tanden , die gesloten blijven , zoo- 

 lang deze vrucht nog onrijp is en haar alzoo nog vocht toegevoerd wordt ; 

 maar zoodra de vrucht door rijping droog wordt , spreiden de tanden 

 zich uit en laten de kiemkorrels {sporae) , die hier de plaats vervangen 

 der zaden van de volkomener gewassen , door , om aan weder nieuwe 

 plantjes het aanzijn te geven. Men ziet duidelijk, dat dit eene hygro- 

 metrische werking is bij ons gewoon Dekmos {Kypnum Rutabuluni) , 

 waarbij men zelfs met het bloote oog zien kan , dat door eene vochtige 

 beademing die tanden zich toesluiten en , bij opdrooging , weder openen. 

 Hetzelfde ziet men , bij eene eenvoudige vergrooting , in de springveren , 

 welke met de kiemkorrels van onze gewone soorten van ïïermoes of 

 Paardestaart {^Equisetum) verbonden zijn. Hetgeen onze hoveniers noemen 

 het rijzen der zaden bij kropsalade en andere latuwsoorten is het door 

 uitdrooging , dat is als aan de rijpe vrachtjes geen sap meer toegevoerd 

 wordt, uitspreiden en door den wind wegvoeren der vrachtjes met de 

 daarin bevatte zaden. Hetzelfde ziet men bij onze distels, paardebloe- 

 men , enz. enz. 



Evenals het afstervend blad zich van zelf van den levend blijvenden 

 stam afscheidt , evenals de geheele vrucht bij lijp wording van den stam 

 wordt losgemaakt, evenzoo scheidt zich bij rijpwording het zaad van 

 het binnenste des zaadhulsels af. Op de zaadhuid blijven twee liktee- 

 kens over van de zaadstreng, waarmede het zaad aan het zaadhulsol 

 was vastgehecht ; één , waardoor het voedsel aan het rijpwordend zaad 

 werd toegevoerd en één, Avaardoor het indringen der stuifmeelbuisjes 

 bij de bevruchting had plaats gehad. Dit laatste wordt poortje {micro- 

 1866. 12 



