VAN HET PLANÏENEIJK. 179 



Wanneer het zaad in daartoe gunstige omstandigheden geplaatst is , 

 ontkiemt het. Maar welke zijn deze omstandigheden ? Het zijn drie 

 uitwendige invloeden , die op het zaad moeten kunnen inwerken , na- 

 melijk ; warmte , lucht en vocht , waarvan geen enkele mag ontbreken , 

 en het zijn juist dezelfde drie invloeden , in gematigden graad aanwe- 

 zig , welke de ontbinding van stroo , bladeren en andere organische 

 voorwerpen , door eene hierdoor plaats hebbende gisting of broeijing , 

 tot humus of vruchtbare plantenaarde te weeg brengen. Dezelfde drie 

 invloeden wekken alzoo het in het zaad sluimerend leven tot werk- 

 zaamheid op en vormen tevens voedsel voor de aanstaande plant. Yer- 

 band is hierin niet te miskennen ; even als in de opmerking , dat de 

 graad van warmte , die de eijeren van zijdewormen of andere insekten 

 doet uitkomen , dezelfde is , welke het blad , het voedsel voor die 

 insekten , doet voor den dag komen. Graszaad op de sneeuw gezaaid 

 blijft werkeloos liggen, zoolang het vriest; maar de warmte, die de 

 sneeuw doet smelten , zal ook het zaad doen ontkiemen. 



Zaden kunnen , zoo lang zij nog niet ontkiemd zijn , cenen aller- 

 hevigsten graad van koude zonder nadeel verduren , eene koude zelfs , 

 waarbij het kwikzilver vastvriest. Het is blijkbaar, dat hierdoor in 

 noordelijke landen vele gewassen , den winter doorbrengende in den 

 vorm van zaden , in leven blijven , welke daar anders door de koude 

 zouden omkomen. 



Opmerkelijk is het, dat het leven der plant langer duurt, als zij 

 nog geene gelegenheid gehad heeft voor de instandhouding harer soort 

 te zorgen. Als men eenjarige planten , de Granen b. v. , door die af 

 te snijden , belet te bloeijen , blijven zij langer in leven , tot zoo lang 

 het zaad , het hoofddoel van haar bestaan , voortgebragt is. Het is deze 

 kunstgreep , waardoor (of ook door latere zaaijing) de hoveniers Reseda , 

 Heliantrope en andere gewassen nopen in het late najaar of zelfs in 

 den winter te bloeijen. 



Bij de Granen wordt de rijpwording , en hiermede de dood der plant , 

 bepaald door de rijpwording van het zaad , in hetwelk nieuw leven 

 voor de toekomst, ja soms voor eene zeer ver verwijderde toekomst, 

 bewaard Moordt. Van daar dat het afsterven van de steng , de rijpwording 

 van het stroo , van boven af begint , niettegenstaande het benedenste 

 deel van de steng of halm natuurlijk ouder is. Wanneer dit laatste 

 gedeelte het eerst afstierf en verdroogde , zoude het menigmaal gebeuren , 



12 * 



