EENE MEDEDEELING MET EEN BIJVOEGSEL. 185 



opmerkingen neder schrijven , naar aanleiding van de door hem mede- 

 gedeelde feiten. 



Eerst dan , wat aangaat de beschreven physiologische werking der 

 nadering van een onweder. Is deze aan inwendige of aan uitwendige 

 oorzaken te wijten? Als het laatste het geval is, moet men haar dan 

 aanmerken als eene onmiddellijke werking der elektriciteit als zoodanig 

 op het menschelijk organisme , of als eene middellijke , dat wil zeggen 

 als het gevolg van eene scheikundige of physische verandering in de 

 lucht , welke den waarnemer omringt en die hij inademt ! Het is be- 

 kend, dat de nadering van een onweder veelal wordt aangekondigd 

 door een lagen stand van den barometer , somwijlen van een even 

 opmerkelijk hoogen thermometerstand vergezeld. Kunnen deze niet de 

 voornaamste , ja de eenigste oorzaken zijn der beschreven verschijnselen ? 



Ziedaar eene reeks van vragen. Indien de schrijver er belang in stelt 

 om daarop niet slechts voor zich zelven tot een beslissend antwoord , 

 voorzoover dit mogelijk zal zrjn , te geraken , maar ook aan anderen 

 zijne overtuiging dienaangaande te kunnen mededeelen , dan zal hij , 

 alleen reeds om dit te verkrijgen aangaande de laatst aangegeven moge- 

 lijkheid , zich veel moeite moeten getroosten. Hij zal dan jaren achter- 

 een den barometer en den thermometer met de verschijnselen in zijn 

 gestel geregeld en gezet moeten waarnemen en de uitkomsten telkens 

 opteekenen , tegelijk met de elektrische verschijnselen in den dampkring. 

 Blijkt het eens uit deze aanteekeningen , dat er geen grond bestaat om 

 een verband tusschen dampkringtemperatuur en drukking aan dep. eenen 

 en de door hem aan zijn gestel waargenomen veranderingen aan den 

 anderen kant aan te nemen , dan , maar mijns inziens ook dan eerst , 

 zal men naar zulk een verband tusschen zijn gestel en de elektriciteit 

 moeten zoeken. 



Ik zeg opzettelijk : moeten zoeken. Want — en dit kan niet genoeg 

 herinnerd worden, omdat men het zoo dikwijls uit het oog verliest bij 

 dergelijke zaken, — de physica geeft nog geen den minsten grond om een 

 invloed aan te nemen van het in meer of mindere mate, ja zelfs van het 

 positief of negatief , geëlektriseerd zijn van eenig levend organisme op de 

 levensverschijnselen daarin. Een elektrische stroom in eenig ligchaamsdeel 

 brengt op eene wijze, die misschien eens zal verklaard worden , wanneer 

 men eenigermate weet wat elektriciteit is , eene zamentrekking der spieren 

 in dat deel te weeg , maar alleen op het oogcnblik , dat die stroom begint 



