EENE MEDBDEELIIfGr MET EEK BIJVOEGSEL. 187 



als van het indommelen , wanneer het eenig natuurverschijnsel geldt , 

 bij eene verklaring, zoo als molièee die zijn doctorandus in de me- 

 dicijnen van de slaapwekkende werking des opiums laat geven : 



Quia est in eo 

 Virtus dormitiva. 



Hij onderzoekt dus , als 't noodig is jaren achtereen , alvorens over 

 het verband tusschen oorzaak en gevolg , ook voor zich zelven slechts , 

 eene beslissende uitspraak te doen , en vooral dan is hij dubbel behoed- 

 zaam , wanneer het zoo als hier de werking der natuurkrachten op het 

 voor hem nog in zoo vele opzigten raadselachtig levend organisme 

 geldt en het er bovendien op aankomt , niet om te verklaren , dat is 

 met vroeger erkende feiten en wetten in overeenstemming te brengen , 

 wat ontwijfelbaar bestaat, maar om uit die feiten en wetten a priori 

 af te leiden wat al of niet zijn kan. 



In één geval slechts stelt hij , met volle regt naar ik meen , die 

 onthouding , die behoedzaamheid , die schroomvalligheid als men wil , 

 ter zijde. Het is dan, wanneer van hem geloof gevergd wordt aan de 

 wezenlijkheid van een feit , dat in strijd is met een aantal algemeen 

 erkende feiten, welke ook voor hem door eigen aanschouwing vast 

 staan. Dan weigert hij luide en krachtig dit geloof: met zooveel na- 

 druk en overtuiging als iemand ter wereld het maar uiten kan , klinkt 

 dan zijn „non possumus P'' 



In zulk een geval nu bevindt men zich tegenover de waarneming 

 van onzen geachten correspondent van de vonken , die van zijn eene 

 hand op de andere oversprongen, het zij nadat die eene langs do 

 andere was gewreven , of niet. Zal het verschijnsel , dat men een 

 elektrische vonk noemt , ontstaan tusschen twee ligchamcn , zal ook het 

 kleinste elektrische vonkje daartusschen „overspringen", dan moeten 

 die beide zich in zeer aanmerkelijk verschillenden elcktrischen toestand 

 bevinden. Maar zulk een verschil , het geringste zelfs , is ten eenemale 

 onmogelijk tusschen twee handen , die aan hetzelfde ligchaam zijn ver- 

 bonden, of ook tusschen een hand en oen anderen meer of min goeden 

 geleider , die het ligchaam raakt. Mogt het op eenige wijze ontstaan , 

 dan wordt het opgeheven , zoodra en terwijl het ontstaat door het gelci- 

 dingsvermogen van dit ligchaam voor de elektriciteit. En mogt er 

 eenige oorzaak aanwezig zijn, die het blijvend maakt, zooals men zich 



