FOSSILE VOETSTAPPEN. 195 



Er zijn eene vrij groote menigte omstandigheden waaronder de aard- 

 bodem , waarop wij leven en rondwandelen , indrukselen ontvangt en 

 bewaart. Indrukselen namelijk in de bovenste lagen des bodems , ge- 

 maakt als die bovenste lagen zacht genoeg zijn om hen te kunnen ont- 

 vangen. Zulke indrukselen of sporen kunnen bestaan blijven langen tijd 

 nadat het lichaam , dat hen gemaakt heeft , reeds verdwenen en te niet 

 gegaan is. Laat ons eenige voorbeelden zoeken. Een schelp wordt be- 

 graven in zand of slijk, dat in den loop der tijden tot een gesteente 

 verhardt ; die schelp kan naderhand verwijderd worden door het eene 

 of andere oplossende middel , dat het moedergesteente doordringt , en 

 dan kan zijne plaats ingenomen worden door de eene of andere stof, 

 veelal van kristallijnen aard , en het bewijs dat er eens eene schelp ge- 

 weest is , wordt ons bewaard in een afgietsel , waartoe de holte , door 

 de schelp gemaakt, tot vorm gediend heeft. Als de schelp bedolven 

 geAvorden of in het slijk gezonken is met het dier er in , dan kan de 

 plastische stof in de holte dringen zoover als de zachte deelen van het 

 dier zulks toelaten , en als die zachte deelen langzamerhand als weg- 

 smelten , dan kan hunne plaats ingenomen worden door de eene of an- 

 dere kalkachtige of kwartsachtige stof , en er zal in de holte der schelp 

 een afzetsel ontstaan kunnen , soms zelfs gekleurd door organische stof- 

 fen , afkomstig van de zachte deelen van het schelpdier , waarvan het 

 ons een getrouw afgietsel vertoont. Op die wijze zijn zelfs de vormen 

 bewaard gebleven van Actiniën en Medusen en andere dieren met weeke 

 geleiachtige weefsels , ja zelfs de uitwerpselen van dieren zijn op die 

 wijze tot ons gekomen. En de fossile overblijfselen van weeke planten, 

 zoo als zeewieren, calamiten en dergelijken zijn meestal afgietsels, ontstaan 

 op natuurlijke wijze in den matrix , nadat de plant zelve ten eenenmale 

 vergaan was. 



Zelfs waar de kracht of het lichaam , dat een indrukscl heeft ge- 

 maakt , verwijderd geworden is terstond of kort nadat het eene druk- 

 king heeft uitgeoefend , kan het bewijs dat die werking er eenmaal 

 was , bewaard blijven. Een dun laagje leem , taai genoeg om eenigen 

 tijd weerstand te bieden aan het ontsnappen van een gasbel , kan , als 

 het tot steen verhard is , een ronde opening vertoonen , veroorzaakt door 

 het samenvallen van het gebarstene leemblaasjo. De bliksemstraal ver- 

 kondigt ons zijn loop in de aarde door de glasaclitige pijp , die hij ge- 

 vormd heeft uit de zandkorreltjes, gesmolten tijdens zijn snollen loop 



13* 



