rOSSILE VOETSTAPPEN. 197 



van een dier zal zich verschillend voordoen , althans i^iin of meer , 

 naarmate de grond droog of nat , hard of week is , of het zandgrond is 

 of kleigrond , of er gras op groeit , of er sneeuw op ligt , of er even 

 te voren regen gevallen is , of er dauw ligt op de planten die den 

 grond bedekken en zoo vele omstandigheden meer, die invloed uitoefenen 

 op het voorkomen van de indi'ukselen in den bodem. En niet de aard 

 van den bodem alleen heeft invloed op het spoor , het verschilt natuur- 

 lijk ook naar het dier , dat het maakt. Ik behoef hier niet te zeggen , 

 dat het spoor van een paard verschilt van dat van eene koe , dat van 

 een hert van het spoor van een konijn ; dit is zoo duidelijk dat het , 

 zoo men zegt , van zelf spreekt. En toch , hoe gemakkelijk het in 

 den eersten opslag schijnt om het spoor van verschillende dieren te 

 onderscheiden , de ondervinding leert dat zulks toch soms vrij moeielijk 

 is , en dat er de geoefende blik van den jager noodig is om het spoor 

 van den wolf te onderscheiden van dat van den hond die hem ver- 

 volgde , of van den vos die voor beiden vluchtte. Het moet een man 

 zijn grijs geworden in het bosch , om een onderscheid te vinden tusschen 

 het spoor van een hert en een damhert en een ree , tusschen het spoor 

 van een bok en eene geit en een schaap , dat in het bosch verdwaald 

 is. Het moet een geoefend oog en een scherp waarnemingsvermogen 

 zijn om te bepalen of het dier, welks spoor men vindt, in stap of draf 

 of galop heeft geloopen, of het vermoeid was of ziek , oud of jong, enz. 

 Wat zou den mensch aanleiding gegeven hebben om het spoor der 

 dieren te bestudeeren ? Waarschijnlijk twee dingen , namelijk de gevaren 

 die hem bedreigden als hij verscheurende dieren op zijn pad ontmoette, 

 en de behoefte om zulke dieren op te sporen die hem levensonderhoud, 

 voedsel en kleeding konden verschaffen. Reeds in den tijd waarvan 

 geen geschiedenis of overlevering spreekt , toen de mensch nog van jacht 

 en vischvangst alleen leefde , toen hij nog in Frankrijk het rendier en 

 den olifant vervolgde en zijne dooden in de grot van Aurignac begroef; 

 toen hij in Zwitserland nog in paalwoningen op steigers woonde , en 

 hij in Denemarken zijne schelphoopcn , zijne Jcjöhkenmöddiuger , op- 

 wierp — toen reeds moet hij begonnen zijn met het bestudeeren van voet- 

 sporen en voetstappen , en zeker is dus de studie der voetsporen eene 

 der oudsten waarmede de mensch zich onledig gehouden heeft. Die 

 studie heeft hem eene menigte bijzonderheden doen kennen : zij heeft 

 hem geleerd dat het eene dier met de gehecle voetzool op den grond 



