1'OSSILE VOETSTAPPEX. 2ol 



wij nu nog ecnige oogcnblikkcn willen beschouwen. Lang voordat wij 

 eenig bewijs of overblijfsel van vogels vinden in de gesteenten — als wij 

 namelijk het leven der natuur nasporen van de oudste aardlagen tot de 

 jongere opklimmende — lang voordat wij in de jurakalk van Solen- 

 hofen het geraamte vinden van den oudsten vogel, dien wij tot heden 

 uit zijne beenderen kennen, van dvn Archaeoptenjx macrura , ontmoeten 

 wij reeds sporen, dat er veel vroeger vogels geleefd moeten hebben, 

 sporen ingedrukt in zandsteenen van het triaslijdvak en van den lias , 

 Ook deze vogclvoetstappen zijn , gelijk die van het cheirotherium , van 

 schildpadden en kreeften, gedrukt in een voormalig door het getij be- 

 spoeld zeestrand en zijn bewaard gebleven op de boven verklaarde Avijze. 

 Voetstappen van vogels , ornithichniten , werden het eerst in Amerika , 

 in de staten Massachusctts en Connccticut ontdekt. In die streken 

 ligt eene dikke roode zandsteenvorming op graniet en gneis. Zij strekt 

 zich uit van I^ewhaven , 40 uren gaans lang en H tot 5 uur gaans 

 breed, tot aan de noordelijke grens van Massaehusetts : ook zuidwaarts 

 vindt men dezelfde zandsteenvorming bijna onafgebroken tot in Yirginie. 

 Bladerigc zandsteenen, roode mergel, donkerkleurigc stinkkalk en roode 

 en graauwe conglomeraten wisselen met elkander af. In het eerst hield 

 men deze meer dan 20 000 voet dikke gesteenten voor devonisch , maar 

 latere onderzoekingen hebben bewezen, dat zij jonger zijn dan de 

 steenkoolvorming , want in een zwarten bitumineusen zandsteen vond 

 men visschen met ongelijklobbige staarten , op den Palaeoniscus van het 

 Mansfelder koperlei gelijkende. Diensvolgens kon de vorming niet jonger 

 zijn dan de bonte zandsteen van Europa. Echter hebbeu de Amerikaan- 

 seh'e geologen in dtn laatsten tijd beweerd, dat de bovenste lagen met 

 diersporen , visschen en varens ( Clathropteris) tot de onder-liaslagen be- 

 hooren. In deze laag vindt men eene menigte sporen van tweebeenige 

 dieren met een schuivcnden gang, die wij straks uitvoeriger beschnjven 

 zullen. Gelijk op de Europeesche gesteenten met (•heirotheriums])oren 

 vindt men op deze gesteenten niet slechts zoogenoemde stroomrimi)els , 

 bewijzen van stroomend water, dat eens over deze gesteenten is ge- 

 vloeid , en barsten door de zonnewarmte te weeg gebragt in het strand , 

 maar ook gebarstene gasbellen en regendroppels. Vreemd is het echter , 

 dat er in deze gesteenten geen enkele vogelveder gevonden woidt , 

 hoewel er afdruksels van eene m.ikroskopische fijnheid in bewaard ge- 

 bleven zijn. Straks zullen wij zien , hoe men dat afwezig zijn van 



