SEJBALD JUSTINU» BKUGMAJfS. 245 



malen bekroond was voor de beantwoording van prijsvragen in Frank- 

 rijk en Duitschland , te Dyon , Bourdeaux en Berlijn uitgeschreven : de 

 eerste maal toen hij zestien jaren oud was : prijsvragen betreffende den 

 landbouw en de boomkweekerij , die geen geleerd onderzoek , maar 

 eigen waar- en proefnemingen vorderden, welke beiden ook zijne aka- 

 demische dissertatie kenmerkten en zich evenzeer onderscheidden door 

 oordeel als oorspronkelijkheid. 



Niet lang na zijne komst te Leiden bloeide de school door hem op- 

 gerigt, wier leerlingen zich deden kennen door een bijzonderen geest 

 van onderzoek der organische natuur. 



Leermeester en leerlingen studeerden en arbeidden gezamentlijk. De 

 eersten verdedigden onder hem hunne eigene stellingen en geschriften , 

 die zij hunnen beminden leermeester toewijdden. 



In 1791 kreeg hij zitting in de geneeskundige faculteit en maakte 

 de betrekking, waarin hij tot de geneeskundige behandeling der krijgs- 

 lieden geroepen werd , dienstbaar aan het onderwijs zijner geliefde 

 leerlingen en vrienden en stichtte tot hetzelfde einde zijn museum of 

 anatomisch kabinet, waarvan wij vroeger melding maakten. 



Om BRUGMANs billijk te schatten , moeten wij den tijd in aanmerking 

 nemen , waarin hij leefde en zich vormde. 



De natuurstudie was toen evenmin als de studie der geneeskunde een 

 onderwerp van kritische behandeling en kritisch onderzoek. De schriften 

 van CHARLES BOXNET, KEEDEE CU anderen hunner tijdgenooten droegen 

 den stempel van zekeren „natuur-cultus ," die later vervangen zou 

 worden door kritisch natuuronderzoek en het zou voorbereiden , gelijk de 

 panegyrische behandeling steeds de kritische vooraf gaat. Zonder liefde 

 toch kan men de natuur niet studeren ; zonder kalm onderzoek kan men 

 haar niet kennen. 



BRiJGM.iN8 stond op de grens van liet eerste en het tweede tijdvak. 

 Zijn natuuronderzoek droeg blijken van het een en het ander en zoo 

 wij somtijds meer kritiek mogten verlangen , zooals bij de leer van gall , 

 mogen wij niet vergeten den tijd , waarin hij leefde en werkte. 



Datzelfde was het geval met de leer van brown , die ons aaii de 

 irritabiliteitsleer van haller herinnert. 



Die irritabiliteitsleer door hem op het plantenleven toegepast , be- 

 stuurde zijne studiën en deed hem het gunsche organische natuurrijk , 

 het rijk van planten en dieren als één geheel beschouwen , gelijk vóór 



